प्रकाशित मिति : ५ जेष्ठ २०८३, मंगलबार
अमेरिकी डिपार्टमेन्ट अफ जस्टिसले भारतीय उद्योगपति गौतम अडानीविरुद्ध दायर गरिएको आपराधिक ठगी मुद्दा फिर्ता लिने निर्णय गरेको छ । चर्चित र उच्च-प्रोफाइल मानिएको यो मुद्दामा आएको यो कदमलाई ठूलो नीतिगत परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प नेतृत्वको प्रशासनले न्यूयोर्कको ब्रुकलिनस्थित अमेरिकी अधिवक्ता कार्यालयले सन् २०२४ मा दायर गरेको अभियोग स्थायी रूपमा खारेज गर्न संघीय अदालतलाई अनुरोध गरेको हो। अदालतमा पेश गरिएको निवेदनअनुसार प्रशासनले मुद्दाको समीक्षा गरेपछि व्यक्तिगत प्रतिवादीविरुद्धका आपराधिक अभियोगमा थप सरकारी स्रोत खर्च नगर्ने निर्णय गरेको जनाएको छ।
यो अनुरोध प्रधान सहायक उप-महान्यायाधिवक्ता ट्रेन्ट म्याककटर र ब्रुकलिनका अमेरिकी अधिवक्ता जोसेफ नोसेलाले हस्ताक्षर गरेका छन् । तर, मुद्दामा प्रत्यक्ष रूपमा काम गरिरहेका सरकारी अभियोजकहरूको हस्ताक्षर भने समावेश गरिएको छैन, जसले निर्णयबारे थप चासो र चर्चा बढाएको छ।
६३ वर्षीय गौतम अडानी भारतीय बहुराष्ट्रिय समूह अडानी ग्रुपका संस्थापक तथा अध्यक्ष हुन् । उनको सम्पत्ति १०० अर्ब डलरभन्दा बढी रहेको अनुमान छ । उनी भारतका अर्का उद्योगपति मुकेश अम्बानीसँग भारत तथा एसियाकै सबैभन्दा धनी व्यक्तिको सूचीमा पटक–पटक प्रतिस्पर्धामा रहँदै आएका छन्।
नोभेम्बर २०२४ मा ब्रुकलिनका अभियोजकहरूले अडानीसहित अन्य केही व्यक्तिविरुद्ध ठगी र घुससम्बन्धी ठूलो योजनामा संलग्न रहेको आरोप लगाएका थिए। अमेरिकी सरकारका अनुसार अडानी र उनका सह–प्रतिवादीहरूले भारतीय सरकारी अधिकारीहरूलाई २५ करोड डलर घुस दिएका थिए, ताकि अडानी ग्रुपअन्तर्गतको अडानी ग्रीन इनर्जीले भारतकै सबैभन्दा ठूलो सौर्य ऊर्जा परियोजना निर्माणको स्वीकृति प्राप्त गर्न सकोस्।
सरकारको दाबीअनुसार ती परियोजनाबाट आगामी २० वर्षमा करिब २ अर्ब डलर नाफा हुने अनुमान गरिएको थियो।
अभियोजकहरूले अडानी पक्षले अमेरिकी र अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताहरूबाट रकम जुटाउँदा झुटा र भ्रामक विवरण प्रस्तुत गरी ठगी गरेको आरोप पनि लगाएका थिए।
भारतको अहमदाबादस्थित मुख्यालय रहेको अडानी ग्रुपले भने यसअघि नै ती आरोपलाई पूर्ण रूपमा आधारहीन भन्दै अस्वीकार गरेको थियो । मंगलबार प्रतिक्रिया मागिए पनि कम्पनीले तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग निकट सम्बन्ध रहेको मानिने अडानीलाई यो मुद्दामा कहिल्यै पक्राउ गरिएको थिएन । न त उनी अमेरिकामा उपस्थित भएर सुनुवाइमा सहभागी भएका थिए।
गत वर्ष ट्रम्प प्रशासनले विदेशी सरकारी अधिकारीलाई घुस दिन निषेध गर्ने अमेरिकी कानुनको कार्यान्वयन स्थगित गरेपछि यो मुद्दा अन्ततः खारेज हुन सक्ने अड्कलबाजी सुरु भएको थियो।
यसैबीच अमेरिकी धितोपत्र तथा विनिमय आयोगले केही दिनअघि गौतम अडानी र उनका भतिजा सागर अडानीले समानान्तर नागरिक ठगी मुद्दा मिलाउन १ करोड ८० लाख डलर तिर्न सहमति जनाएको जनाएको थियो। आयोगका अनुसार दुवैले आरोप स्वीकार वा अस्वीकार नगरी अदालतको अन्तिम आदेश मान्न सहमति जनाएका छन्।
अर्कोतर्फ अमेरिकी ट्रेजरी डिपार्टमेन्टले पनि सोमबार अडानीद्वारा स्थापना गरिएको कम्पनी अडानी इन्टरप्राइजेज लिमिटेडसँग इरानमाथिका अमेरिकी प्रतिबन्ध उल्लंघन गरेको आरोपमा २७ करोड ५० लाख डलरको सम्झौता भएको जनाएको छ। डिपार्टमेन्टले उक्त उल्लंघनलाई गम्भीर प्रकृतिको भनेको छ।