प्रकाशित मिति : २८ असार २०८३, आइतबार
Photo by Juliane Liebermann
अमेरिकामा बालबालिकाको सुरक्षा, रेखदेख र अनुशासन सम्बन्धी कानुनहरू केन्द्रीय स्तरमा एउटै नभएर राज्य अनुसार फरक-फरक छन्।
अमेरिकाका अधिकांश राज्यहरूमा बालबालिकालाई कति वर्षको उमेरमा घरमा एक्लै छोड्न मिल्छ भन्ने कुराको कुनै निश्चित कानुनी उमेर तोकिएको छैन। यसको सट्टा, राज्यहरूले बाल-अवेहलना सम्बन्धी व्यापक कानुनको आधारमा निर्णय गर्छन्।
यदि कुनै अभिभावकले आफ्नो बच्चालाई असुरक्षित स्थितिमा छोडेका छन् भने मात्र त्यसलाई अपराध मानिन्छ। प्रहरी वा बाल संरक्षण निकायले प्रत्येक घटनालाई छुट्टाछुट्टै हेर्ने गर्दछ। यसमा बच्चाको मानसिक परिपक्वता, घरको वातावरण, कति समयका लागि एक्लै छोडिएको हो, र आपतकालीन अवस्थामा बच्चाले फोन वा छिमेकीको सहयोग लिन सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुराको मूल्याङ्कन गरिन्छ।
यद्यपि, केही राज्यहरूले भने यसका लागि स्पष्ट उमेर सीमा तोकेका छन्। उदाहरणका लागि इलिनोय राज्यमा १४ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई लामो समयसम्म रेखदेख बिना एक्लै छोड्नुलाई कानुन विपरित मानिन्छ। त्यस्तै, ओरेगनमा १० वर्ष र मेरिल्याण्डमा ८ वर्षको उमेर सीमा तोकिएको छ।
उमेर नतोकिएका राज्यहरूमा सामान्यतया बाल विकास विशेषज्ञहरूले ७ वर्षभन्दा कमका बच्चालाई कहिल्यै एक्लै नछोड्न, ८ देखि १० वर्षका बच्चालाई उज्यालोमा केही समयका लागि मात्र छोड्न र ११ देखि १२ वर्षका परिपक्व बच्चालाई अलि बढी समय एक्लै छोड्न सकिने सुझाव दिन्छन्।
विगतका केही वर्षहरूमा अमेरिकामा बालबालिकालाई हरसमय निगरानीमा राख्ने संस्कृति बढेको थियो। यसले गर्दा कहिलेकाहीँ आफ्ना ८-९ वर्षका बच्चाहरूलाई पार्कमा एक्लै खेल्न पठाउँदा वा स्कूलबाट एक्लै हिँडेर घर आउन दिँदा पनि छिमेकीहरूले प्रहरी बोलाउने र अभिभावकहरू अनुसन्धानमा पर्ने गरेका थिए। यस प्रकारको कठोरताले बालबालिकाको स्वतन्त्र विकासमा बाधा पुर्याएको भन्दै अमेरिकामा “फ्री-रेन्ज पेरेन्टिङ” अभियान सुरु भयो।
यस अभियानको परिणामस्वरूप हालसम्म अमेरिकाका उटाह, टेक्सास, कोलोराडो, भर्जिनिया, फ्लोरिडा लगायत १३ वटा राज्यहरूले “उचित बाल स्वतन्त्रता कानुन” पारित गरिसकेका छन्। यी कानुनहरूका अनुसार यदि बच्चा मानसिक रूपमा परिपक्व छ भने उसलाई एक्लै स्कूल जान-आउन दिनु, बाहिर खेल्न दिनु, साइकल चलाउनु वा केही समयका लागि पार्क गरिएको गाडीमा बस्न दिनु “बाल-वेवास्ता” होइन। जबसम्म अभिभावकले बच्चालाई कुनै ठूलो र स्पष्ट खतरामा धकेल्दैनन्, तबसम्म सरकारले यसमा हस्तक्षेप गर्न पाउँदैन।
अमेरिकी कानुनी प्रणालीले अभिभावकहरूलाई आफ्ना बच्चाहरूलाई आफ्नै संस्कार र मूल्य मान्यता अनुसार हुर्काउने र अनुशासित बनाउने अधिकार दिन्छ। यस अन्तर्गत बच्चालाई गाली गर्ने, ठूलो स्वरले कराउने वा गल्ती गर्दा सजाय स्वरूप केही समयका लागि मोबाइल वा खेलौना जस्ता मनपर्ने सामान खोस्ने वा घरबाहिर निस्कन नदिने जस्ता कुराहरू पूर्ण रूपमा कानुनी मानिन्छन्।
तर, यदि यो गालीगलौज र कडा व्यवहार निरन्तर रूपमा “मानसिक वा मनोवैज्ञानिक शोषण” मा परिणत भयो भने त्यो गैरकानुनी हुन्छ। कानुनले यसलाई स्पष्ट रूपमा परिभाषित गरेको छ । यदि कुनै अभिभावकले बच्चालाई लगातार सबैका अगाडि बेइज्जत गर्ने, घरबाट निकालिदिने वा गम्भीर शारीरिक चोट पुर्याउने धम्की दिने वा समाजबाट पूर्ण रूपमा अलग्याएर उसको मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर र दीर्घकालीन असर पुर्याउने काम गर्छन् भने त्यसलाई बाल-शोषण मानिन्छ। यस्तो अवस्थामा चिकित्सक वा मनोवैज्ञानिकको प्रमाणित प्रतिवेदनका आधारमा अभिभावक माथि कानुनी कारबाही हुन सक्छ।
अमेरिकामा बालबालिकालाई शारीरिक सजाय दिने विषयमा घर र स्कूलका लागि फरक-फरक नियमहरू छन् । अमेरिकाका सबै ५० वटा राज्यहरूमा अभिभावकले आफ्ना बच्चालाई अनुशासनमा राख्नका लागि सामान्य रुपमा हत्केलाले नितम्बमा थप्पड हान्नु कानुनी रूपमा वैध मानिन्छ। तर, यो सजाय “सीमित र मध्यम” हुनुपर्छ।
यदि कुटपिटका कारण बच्चाको शरीरमा डाम, नीलडाम, काटिएको घाउ वा जलन जस्ता शारीरिक चोटहरू देखिन्छन्, वा लौरो, बेल्ट र तार जस्ता वस्तु प्रयोग गरेर चोट पुर्याइन्छ भने त्यसलाई “बाल हिंसा” मानिन्छ। यस्तो भएमा बाल संरक्षण निकायले बच्चालाई अभिभावकबाट खोसेर आफ्नो संरक्षणमा लिन सक्छ र अभिभावकलाई जेल सजाय समेत हुन सक्छ।
स्कूलहरूमा लौरो वा काठको टुक्राले विद्यार्थीलाई सजाय दिने विषयमा अमेरिका विभाजित छ। अमेरिकाका ३१ वटा राज्यहरू र वासिङ्टन डी.सी. मा सार्वजनिक विद्यालयहरूमा शारीरिक सजाय दिनु पूर्ण रूपमा प्रतिबन्धित छ। तर, बाँकी १९ वटा राज्यहरूमा अझै पनि विद्यालयका अधिकारीहरूले विद्यार्थीलाई शारीरिक सजाय दिन सक्ने कानुनी प्रावधान छ, यद्यपि धेरैजसो स्थानीय स्कूल बोर्डहरूले कानुनी झमेलाबाट बच्न यसलाई आफैं निषेध गरेका छन्।
