प्रकाशित मिति : २२ असार २०८३, सोमबार
फोटो : चिप भिन्सेन्ट/अनस्प्ल्यास
अमेरिकामा सामूहिक गोलीकाण्ड (मास सुटिङ) को संख्यामा उल्लेखनीय रूपमा कमी आएको देखिएको छ। उपलब्ध तथ्यांकअनुसार गत वर्ष अर्थात् सन् २०२५ मा अमेरिकामा कुल ४०७ वटा सामूहिक गोलीकाण्ड भएका थिए। सन् २०२४ मा भने अमेरिकामा ५०३ वटा मास सुटिङका घटना भएका थिए।
सन् २०२६ को अहिलेसम्म २३२ वटा मास सुटिङका घटना अमेरिकामा भइसकेका छन्। यो संख्या कोभिड–१९ महामारी सुरु हुनुअघिको अवधिपछि एक वर्षमा रेकर्ड भएको सबैभन्दा कम संख्या हो।
अमेरिकामा बन्दुक हिंसासम्बन्धी तथ्यांक संकलन गर्ने गैरनाफामूलक संस्था गन भायोलेन्स आर्काइभ (जीभीए) का अनुसार सन् २०२१ सामूहिक गोलीकाण्डका हिसाबले सबैभन्दा भयावह वर्ष बनेको थियो। त्यस वर्ष ४४ वटा राज्य र वासिङ्टन डीसीमा गरी ६९० वटा सामूहिक गोलीकाण्ड भएका थिए, जुन जीभीएले सन् २०१३ देखि तथ्यांक राख्न थालेयताकै सबैभन्दा उच्च संख्या हो।
जीभीएको तथ्यांकले कोभिड–१९ महामारीका क्रममा सन् २०२० मा सामूहिक गोलीकाण्ड तीव्र रूपमा बढेको देखाएको छ। विशेषगरी सन् २०२० को जुलाई महिनामा सामूहिक गोलीकाण्डको संख्या अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा झन्डै दोब्बर पुगेको थियो।
जीभीएको तथ्यांकलाई आधार बनाएर जामा ओपन नेटवर्क नामक वैज्ञानिक पत्रिकामा प्रकाशित अध्ययनले सन् २०२० को अप्रिलदेखि सन् २०२१ को जुलाईसम्मको अवधिमा अमेरिकामा बन्दुक हिंसामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको निष्कर्ष निकालेको थियो।
विशेषज्ञहरूका अनुसार सामूहिक गोलीकाण्डको वृद्धिसँगै महामारीका क्रममा समग्र बन्दुकजन्य हिंसा पनि बढेको थियो। अमेरिकी रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र (सीडीसी) का अनुसार सन् २०२० मा अमेरिकामा बन्दुक प्रयोगबाट हुने हत्याको दर सन् १९९४ यताकै उच्च स्तरमा पुगेको थियो।
सीडीसीद्वारा प्रकाशित रिपोर्टअनुसार सन् २०१९ देखि २०२० को बीचमा अमेरिकामा बन्दुकजन्य हत्या दर करिब ३५ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो। महामारीका बेला हिंसात्मक घटनामा आएको तीव्र वृद्धि यस रिपोर्टले झल्काउँछ।
जीभीएले कम्तीमा चार जना वा सोभन्दा बढी व्यक्ति घाइते वा मृत्यु भएको घटनालाई सामूहिक गोलीकाण्डको रूपमा परिभाषित गरेको छ।
अमेरिकामा यस्ता घटनाहरू विद्यालय, विश्वविद्यालय, कार्यस्थल, धार्मिक स्थल, किनमेल केन्द्र, मनोरञ्जनस्थल तथा सार्वजनिक जमघट हुने स्थानमा हुने गरेका छन्। कतिपय घटनामा व्यक्तिगत विवाद, घरेलु हिंसा वा गिरोहबीचको द्वन्द्व कारण बन्छ भने केही घटनामा आक्रमणकारीले अन्धाधुन्ध गोली चलाउने गरेको पाइन्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार बन्दुकको सहज उपलब्धता, मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी चुनौती, सामाजिक तनाव, चरमपन्थी विचारधारा तथा हिंसात्मक व्यवहारजस्ता विभिन्न कारणहरूले यस्तो समस्या बढाउन भूमिका खेल्न सक्छन्। यद्यपि कुनै एक कारणले मात्र सबै सामूहिक गोलीकाण्डको व्याख्या गर्न नसकिने अनुसन्धानहरूले देखाएका छन्।
सामूहिक गोलीकाण्डका घटनापछि अमेरिकामा बन्दुक नियन्त्रणसम्बन्धी कानुन कडा बनाउने वा हालकै कानुनलाई यथावत् राख्ने विषयमा तीव्र राजनीतिक बहस हुने गरेको छ।
