प्रकाशित मिति : १२ जेष्ठ २०८३, मंगलबार
फोटो : एएफपी/रासस
अमेरिकाको टेक्सास राज्यका महान्यायाधिवक्ता केन प्याक्सटन प्राथमिक निर्वाचनमा विजयी भएका छन्। उनले रिपब्लिकन पार्टीको सिनेट रनअफ प्राथमिक निर्वाचनमा वर्तमान सिनेटर जोन कर्निनलाई सहज रूपमा पराजित गरेका हुन्। २३ वर्षसम्म कङ्ग्रेसमा सेवा गरेका तथा सिनेट रिपब्लिकन नेतृत्व टोलीका वरिष्ठ सदस्य रहेका कर्निनका लागि यो ठूलो राजनीतिक झट्का मानिएको छ।
यो प्रतिस्पर्धा अमेरिकी इतिहासकै सबैभन्दा महँगो सिनेट प्राथमिक निर्वाचन अभियान बनेको बताइएको छ। अब नोभेम्बरमा हुने आमनिर्वाचनमा प्याक्सटनले डेमोक्रेटिक पार्टीका उम्मेदवार तथा राज्य सांसद जेम्स टालारिकोसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। उक्त निर्वाचनलाई निकै चासोका साथ हेरिएको छ।
यस निर्वाचनको परिणामले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कार्यकालको अन्तिम दुई वर्षमा डेमोक्रेटिक पार्टीले सिनेटको नियन्त्रण पुनः प्राप्त गर्न सक्छ वा सक्दैन भन्ने कुरा निर्धारण गर्ने विश्लेषण गरिएको छ। धेरै डेमोक्रेट नेताहरूले प्याक्सटनलाई अपेक्षाकृत कमजोर उम्मेदवारका रूपमा हेरेका छन्। त्यसैले लामो समयदेखि रिपब्लिकनको वर्चस्व रहेको टेक्सासमा सिनेट सिट जित्ने अवसर डेमोक्रेटहरूले देखेका छन्।
६२ वर्षीय प्याक्सटनले प्राथमिक निर्वाचनमा आफ्नो जित लगभग निश्चित देखिएपछि नै आफ्ना डेमोक्रेट प्रतिद्वन्द्वीविरुद्ध टेलिभिजन विज्ञापन प्रसारण सुरु गरिसकेका थिए। ती विज्ञापनहरूमा उनले विपक्षीलाई अतिवामपन्थी विचारधाराको व्यक्ति भएको आरोप लगाएका छन्।
प्रारम्भिक सर्वेक्षणहरूले टेक्सासमा कडा प्रतिस्पर्धा हुने संकेत दिएका थिए। सन् १९८८ यता टेक्सासले कुनै पनि डेमोक्रेट उम्मेदवारलाई सिनेटमा निर्वाचित गरेको छैन।
पछिल्ला ४६ वर्षमा एउटै निर्वाचन चक्रमा कम्तीमा दुई जना बहालवाला (वर्तमान) सिनेटर आफ्नै पार्टीका मतदाताबाट पराजित भएको यो पहिलो पटक हो। केही दिनअघि मात्र लुइजियानाका सिनेटर बिल क्यासिडी पनि रिपब्लिकन रनअफमा पुग्न असफल भएका थिए। कर्निन र क्यासिडी दुवैले पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पद्वारा समर्थित उम्मेदवारसँग प्रतिस्पर्धा गरेका थिए, तर दुवै अवस्थाबीच धेरै भिन्नता रहेको विश्लेषण गरिएको छ।
क्यासिडीले सन् २०२१ मा ट्रम्पविरुद्धको महाभियोग प्रस्तावमा दोषी ठहर गर्न मतदान गरेका थिए भने कर्निन ट्रम्प समर्थक नेताका रूपमा चिनिन्थे। उनले ट्रम्पको नीतिलाई लामो समयदेखि समर्थन गर्दै आएका थिए।
मार्चमा भएको पहिलो चरणको मतदानमा कर्निनले प्याक्सटनभन्दा थोरै बढी मत पाएका थिए। कर्निनले ४२ दशमलव ५ प्रतिशत र प्याक्सटनले ४० दशमलव ८ प्रतिशत मत पाएका थिए, तर रनअफ (दोस्रो चरणको निर्वाचन) टार्न आवश्यक ५० प्रतिशत मत कसैले पनि ल्याउन सकेनन्। त्यसपछि ट्रम्पले कर्निनलाई समर्थन गर्ने अनुमान गरिएको भए पनि अन्ततः त्यो समर्थन आएन।
प्याक्सटन ट्रम्प समर्थक जनआधारबीच लोकप्रिय मानिन्छन्। उनले ७४ वर्षीय कर्निनलाई निकै वृद्ध, कमजोर, वासिङ्टन केन्द्रित राजनीतिक समूहसँग नजिक तथा टेक्सासका परम्परागत रिपब्लिकन मतदाताबाट टाढिएको आरोप लगाउँदै प्रचार गरेका थिए।
गत साता प्याक्सटनले कर्निनलाई पराजित गर्ने सम्भावना बलियो बन्दै गएपछि ट्रम्पले अन्ततः प्याक्सटनलाई समर्थन गरेका थिए। ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत कर्निन आफूप्रति “अविश्वासी” रहेको आरोपसमेत लगाएका थिए। विश्लेषकहरूले प्याक्सटनको जितलाई ट्रम्पको समर्थनको प्रभावका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। ट्रम्पले समर्थन गरेका धेरै रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूले हालैका प्राथमिक निर्वाचनहरूमा सफलता पाइरहेका छन्।