प्रकाशित मिति : १९ असार २०८३, शुक्रबार
न्युयोर्क सहरको क्विन्स क्षेत्रमा अवस्थित ज्याक्सन हाइट्स एक यस्तो ठाउँ हो जहाँ संसारका विभिन्न कुनाबाट आएका मानिसको भीडभाडले सधैं जीवन्तता बोकेको हुन्छ । ७४ स्ट्रिटमा हिँड्दै जाँदा एउटा सानो तर आकर्षक सलुन देखिन्छ— पासाङ स्ट्राइकिङ स्टाइल । यो सलुनको ढोकाबाट बाहिर निस्कने कपाल काट्ने कैंचीको आवाजसँगै नेपाली गीतका भाका पनि मिसिन्छन् । यसका सञ्चालक हुन्, पासाङ नुरु शेर्पा ।
झट्ट हेर्दा उनी एक सामान्य हेयर स्टाइलिस्टजस्ता लाग्छन्— ग्राहकको कपाल काट्दै र नयाँ ट्रेन्डका स्टाइल सुझाउँदै व्यस्त । तर, उनको व्यक्तित्व बहुआयामिक छ । उनी केवल कैंची चलाउने सीप भएका व्यवसायी मात्र होइनन् । उनी कलम चलाएर भावनाका गहिरा कथा लेख्ने लेखक पनि हुन् र संगीतका मार्मिक शब्द सिर्जना गर्ने गीतकार पनि ।
कैंचीले शारीरिक सौन्दर्य सजाउँछन् । कलमले मनको पीडा र आशा व्यक्त गर्छन् । संगीतले भावनालाई उचाइ दिन्छ । यी तीनै कला उनको जीवनमा एउटा सुन्दर त्रिवेणी बनेर बगेका छन् ।
सुरुवाती संघर्ष र अमेरिकी सपनाको यात्रा
पासाङ शेर्पाको जन्म सोलुखुम्बु जिल्लाको एउटा सानो गाउँमा भएको हो । जहाँ हिमालको काखमा शेर्पा समुदायको परम्परागत जीवनशैली थियो । उनी सन् २००४ मा अमेरिका आए । त्यति बेला उनको हातमा सपना थियो तर खल्तीमा पैसा थिएन । न्युर्कका चिसा सडकमा पर्चा बाँड्ने, ग्यास स्टेसनमा काम गर्ने र विभिन्न ससाना काम गर्दै उनले जीवनको कठिन पाठ सिके । तर, उनले आफ्नो मुख्य सीप हेयर डिजाइनिङलाई छाडेनन् । नेपालमा नै उनले यो कला सिकेका थिए ।
अमेरिका आएपछि पनि निरन्तर अभ्यास गरे । सन् २०१२ मा उनले ज्याक्सन हाइट्समा आफ्नै सलुन पासाङ स्ट्राइकिङ स्टाइल खोले । आज यो सलुन नेपाली समुदाय मात्र होइन, भारतीय, बंगलादेशी, ल्याटिनो र विभिन्न मुलुकका मानिसका लागि पनि मन पर्ने ठाउँ बनेको छ ।
उनको स्टाइल युनिक छ— आधुनिक ट्रेन्डसँग नेपाली सांस्कृतिक टच मिसाएर । ग्राहकहरू भन्छन्, ‘पासाङ दाइले कपाल काट्दा मात्र होइन, आत्मविश्वास पनि थपिदिन्छन् ।’ यो व्यवसायले उनलाई आर्थिक स्थिरता मात्र दिएको छैन, समुदायमा सम्मान पनि कमाएको छ ।
कोभिडको कालो अध्याय र ‘बिहाइन्ड द मास्क’को जन्म
सन् २०२० को मार्चमा जब न्युयोर्क कोरोना भाइरस महामारीको इपिसेन्टर बन्यो, संसार स्तब्ध भयो । अस्पतालहरू भरिए । मानिसहरू घरभित्र कैद भए । मृत्युको छायाले सहर ढाक्यो । धेरै व्यवसाय बन्द भए । जब लकडाउन कडा भयो, उनी पनि घरमै बस्न बाध्य भए ।
त्यही समयमा उनले देखेका दृश्यले उनको मन छोयो । नेपाली समुदायका धेरै जना एक्लै थिए— भाषाको समस्या, स्वास्थ्य सुविधाको अभाव र आर्थिक संकटले थिचिएका । पासाङ मास्क लगाएर सडकमा निस्किए । बिरामीलाई औषधि पु¥याउने, खाना तथा आवश्यक सामग्री पु¥याउने र अलपत्र परेका नेपालीलाई सहयोग गर्ने काम गरे । उनको सलुन त बन्द थियो तर उनको मन र हातहरू सेवाका लागि खुला थिए । यी अनुभवलाई उनले अक्षरमा उतारे । त्यसैको उपज हो, बिहाइन्ड द मास्क ।
यो पुस्तकमा न्युयोर्कको महामारीको समयलाई समुदायका सदस्यको नजरबाट चित्रण गरिएको छ । पुस्तकले लकडाउनको जीवन, समुदायका कुराकानी, आवश्यक वस्तुको अभाव र मानवीय संवेदनालाई गहिराइमा प्रस्तुत गर्छ । सन् २०२५ मा यो पुस्तक अमेरिकन बुक फेस्टको २२औं संस्करणको बेस्ट बुक अवार्डमा ननफिक्सन क्रिएटिभ विधामा फाइनलिस्ट घोषित भयो । यो उपलब्धिले नेपाली डायस्पोराको साहित्यिक क्षेत्रमा ठूलो गौरव ल्यायो ।
उनले यसअघि पनि सोही पुस्तक नेपाली भाषामा ‘कोरोना कथा’ काम नामबाट प्रकाशित गरेका थिए । जसले धेरै पाठकको मन रसाएको थियो । यो पुस्तक केवल महामारीको कथा होइन, यो प्रवासी जीवनको दस्तावेज पनि हो । पासाङले आफ्नो सलुनमा ग्राहकसँग भएका कुराकानी, उनीहरूको पीडा र आशालाई जीवन्त बनाएका छन् । एक समीक्षकले भनेका छन्, ‘यो किताबले मास्क पछाडिको मानवीय अनुहार देखाउँछ । जसलाई हामीले बिर्सन सक्दैनौं ।’
संगीतको भावुक संसार : नरोऊ तिमीदेखि अन्य गीतहरू
पासाङको अर्को महत्त्वपूर्ण पहिचान गीतकारको हो । उनको सांगीतिक यात्रा करिब दुई दशक पुरानो छ । सन् २००० को दशकको सुरुमा ‘तल प¥यो सल्लेरी’जस्ता गीतबाट सुरु भएको यो यात्रा आज पनि उत्तिकै प्रखर छ । उनका गीतमा हिमाली भेगको सुगन्ध, प्रकृतिको सौन्दर्य, माया र विरहको पीडा र प्रवासी जीवनको संवेदना मिसिएको हुन्छ ।
उनको सबैभन्दा चर्चित गीत हो ‘नरोऊ तिमी’ । यो गीत युट्युबमा करोडौं भ्युज पुगिसकेको छ । गीतका शब्द यति मार्मिक छन् कि सुन्दा आँखा रसाउँछन् । यो गीतले सम्बन्धको जटिलता, प्रेमको पीडा र आशालाई सुन्दर ढंगले प्रस्तुत गर्छ ।
अन्य गीत जस्तै– ‘तिम्रो मायाले’ विभिन्न कलाकारले गाएका छन् । जसले नेपाली संगीतको संसारमा उनको योगदानलाई स्थापित गरेको छ । पासाङ भन्छन्, ‘म कपाल काट्दा मानिसको अनुहार सजाउँछु, तर गीत लेख्दा मानिसको मन छुन खोज्छु ।’
मानवता र समुदायको सारथि
पासाङ शेर्पा केवल व्यक्तिगत सफलताका पछाडि लागेका छैनन् । महामारीको समयमा उनले जे गरे– औषधि पु¥याउने, खाद्यान्न वितरण गर्ने र मानसिक सहयोग दिने त्यसले उनलाई ‘कम्युनिटी हिरो’ बनायो । ज्याक्सन हाइट्सको नेपाली समुदायमा उनी विश्वासका पात्र बनेका छन् ।
उनी विभिन्न सामाजिक कार्यक्रममा सक्रिय हुन्छन् । युवाहरूलाई प्रेरित गर्छन् । नेपाली संस्कृति जोगाउन योगदान दिन्छन् । उनको जीवनले एउटा महत्त्वपूर्ण सन्देश दिन्छ– इच्छाशक्ति र लगन भएमा एकै व्यक्तिले बहुविधा क्षेत्रमा योगदान दिन सक्छ । कैंचीले जीविका चलाउँछन् । कलमले इतिहास लेख्छन् । संगीतले भावना अमर बनाउँछन् ।
ज्याक्सन हाइट्सको व्यस्त सडकमा पनि उनले नेपाली साहित्य, संगीत र संस्कृतिलाई विश्व मञ्चमा पु¥याउने प्रयास जारी राखेका छन् । पासाङ नुरु शेर्पाको कथा एउटा सामान्य प्रवासीको होइन । यो संघर्ष, सिर्जनशीलता र मानवताको प्रेरणादायी कथा हो । उनले प्रमाणित गरेका छन् कि सपना ठूलो ठाउँमा मात्र हुँदैन, यो हृदयमा हुन्छ । यदि हृदयमा भएपछि कुनै पनि कला वा क्षेत्रले सीमा चिन्दैन ।
यो सामग्री खसोखासको १४ औं वार्षिकोत्सव विशेषांकमा प्रकाशित सामग्री हो । डिजिटल संस्करणमा यो सामग्री पढ्न यहाँ क्लिक गर्नुहोला।
यस संस्करणको हार्डकपी नि:शुल्क प्राप्त गर्न क्लिक गर्नुहोस्। (नोट: १६८ पृष्ठको यो विशेष अंक करिब एक पाउन्ड तौलको भएकाले डेलिभरी शुल्क भने पाठक स्वयंले ब्यहोर्नुपर्नेछ।)