प्रकाशित मिति : ११ जेष्ठ २०८३, सोमबार
एक दशकभन्दा बढी समयदेखि चीनमा बस्दै आएका एक अमेरिकी पत्रकार तथा राजनीतिक विश्लेषकमाथि अमेरिकी सरकारको अनुमतिबिना चिनियाँ सरकारको ‘एजेन्ट’ का रूपमा काम गरेको गम्भीर फौजदारी अभियोग लागेको छ।
एफबीआईका विशेष एजेन्ट तिमोथी हिलीले संघीय अदालतमा दर्ता गरेको शपथपत्र अनुसार पत्रकार थोमस पाउकेन द्वितीयले चीनका लागि गोप्य रिपोर्टहरू तयार पारेका थिए। उनका चिनियाँ ह्यान्डलरले ती रिपोर्टहरू सिधै चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनपिङसमक्ष पुर्याइने बताएका थिए।
अदालती दस्तावेज अनुसार पाउकेनले आफ्ना चिनियाँ सम्पर्क व्यक्तिको अनुरोधमा झुटो बोलेको समात्ने ‘लाइ डिटेक्टर’ मेसिनको परीक्षण समेत गराएका थिए। यसका साथै उनले ट्रम्प प्रशासनमा जागिर खान खोजिरहेका अमेरिकास्थित अर्का एक व्यक्तिलाई एउटा सेल फोन र ल्यापटप समेत उपलब्ध गराएका थिए।
पाउकेनले आफूले चिनियाँ अधिकारीहरूले मागेको गोप्य सूचना दिन सधैँ अस्वीकार गरेको दाबी गरेका छन्। यद्यपि, आफूले चिनियाँ ह्यान्डलरसँग सम्पर्क गराइदिएका ती अर्का व्यक्तिले अमेरिकाका गोप्य सूचना चीनलाई दिने ‘८० प्रतिशत सम्भावना’ रहेको कुरा उनले एफबीआईसँग स्वीकार गरेका छन्। उनले ती व्यक्तिलाई त्यसो नगर्न चेतावनी दिएको समेत बताएका छन्।
त्यो अर्को व्यक्ति को हो भन्ने कुरा अदालतको सार्वजनिक कागजपत्रमा खुलाइएको छैन। तर, उनले ट्रम्प प्रशासनमा सोचेको जस्तो जागिर नपाए पनि हाल उनी अमेरिकी सरकारकै एक एजेन्सीमा कार्यरत रहेको एफबीआईले जनाएको छ।
पाउकेनलाई एफबीआईले गत फेब्रुअरी महिनामा पक्राउ गरेको थियो र उनी अहिले पनि हिरासतमा छन्। अदालतको रेकर्ड अनुसार एफबीआईले सुरुमा पाउकेनलाई दुवैतर्फ काम गर्ने ‘डबल एजेन्ट’ का रूपमा प्रयोग गर्न खोजेको थियो। सन् २०२५ को जनवरीमा उनी अमेरिका फर्किएकै बेला अमेरिकी सुरक्षा निकायले उनलाई केरकार गरेको थियो, तर त्यतिबेला उनलाई पक्राउ गरिएन।
चिनियाँ गुप्तचर निकायबाट पाउकेनको ज्यानमा खतरा हुन सक्ने भन्दै एफबीआईले उनलाई केही नभए झैँ सामान्य रूपमा आफ्नो काम गरिरहन र एफबीआईसँग भेटेको कुरा चिनियाँ अधिकारीहरूलाई नभन्न निर्देशन दिएको थियो।
तर, यसै वर्षको फेब्रुअरीमा जब पाउकेन चीनबाट पुन: अमेरिका फर्किए, एफबीआईले वासिङ्टनको एक होटलमा उनले तिनै अर्का व्यक्तिसँग गरेको भेटघाटको गोप्य निगरानी गर्यो। सो भेटमा पाउकेनले ती व्यक्तिलाई एउटा सिमकार्ड दिएका थिए र चिनियाँ ह्यान्डलरसँग काम गर्नका लागि १०,००० डलर बोनसको अफर गरेका थिए।
उनले हप्ताको एउटा रिपोर्ट तयार पार्न भनेका थिए, जसले अमेरिकी नीतिमा प्रभाव पारोस् र त्यो रिपोर्ट सी चिनपिङले पढ्ने दाबी गरिएको थियो। सोही भेट लगत्तै पाउकेन पक्राउ परेका हुन्।
पाउकेनका वकिल चार्ल्स बर्नहमले सोमबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै भनेका छन्: “यो कुरा बुझ्न जरुरी छ कि मिस्टर पाउकेनमाथि जासूसी गरेको वा वर्गीकृत सूचनाको दुरुपयोग गरेको आरोप छैन। सरकारको उजुरी केवल यो हो कि मिस्टर पाउकेनले आवश्यक कागजी प्रक्रिया पूरा नगरी एउटा विदेशी सरकारका लागि व्यावसायिक काम गरे। हामी अदालतमा यसको जवाफ दिनेछौँ।”
पाउकेनमाथि महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयमा दर्ता नभई अमेरिकामा विदेशी सरकारको तर्फबाट काम गरेको एउटा गम्भीर मुद्दा दर्ता छ। यो अभियोग प्रमाणित भएमा उनलाई बढीमा १० वर्षसम्मको जेल सजाय हुन सक्छ। यो कानुन ‘फरेन एजेन्ट्स रजिस्ट्रेसन एक्ट’ भन्दा पनि कडा मानिन्छ।
उनी अमेरिकी रिपब्लिकन पार्टीका वरिष्ठ नेता टम पाउकेनका छोरा हुन्। उनका पिता रेगन प्रशासनमा कार्यरत थिए र सन् १९९४ देखि १९९७ सम्म टेक्सस रिपब्लिकन पार्टीको अध्यक्ष समेत रहेका थिए।
पाउकेनले आफ्ना पिताको राजनीतिक छविलाई असर नपरोस् भनेरै बुबाकै आग्रहमा उपनाम प्रयोग गरेर चीनका सरकारी मिडियाहरू चाइना रेडियो इन्टरनेसनल, सीसीटीभी, सीजीटीएन र सिन्ह्वामा काम गर्ने गर्थे। पाउकेनले एफबीआईलाई बताएअनुसार उनका चिनियाँ सहकर्मीहरू उनका पिताको बारेमा सूचना संकलन गर्न निकै लालायित रहने गर्थे।