प्रकाशित मिति : २९ चैत्र २०८२, आइतबार
एशियाली बजार खुलेसँगै तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ। अमेरिका र इरानबीचको वार्ता बिना सहमति टुङ्गिएपछि डोनाल्ड ट्रम्पले इरानी बन्दरगाहहरू नाकाबन्दी गर्ने बताएका कारण ऊर्जा बजारमा तीव्र प्रभाव परेको हो।
विश्वव्यापी मानक ‘ब्रेन्ट क्रुड’को मूल्य ८.५५ प्रतिशतले बढेर १०२.३७ डलर पुगेको छ। त्यस्तै, वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियट ९.५ प्रतिशतले बढेर १०५.३४ डलर पुगेको छ। इरान र अमेरिकाबीच वार्ता असफल भएपछि विश्वव्यापी ऊर्जा संकट अझ गहिरिने चिन्ता बढेको छ।
गत मंगलबार अमेरिका र इरानबीच सर्तसहित दुई साताको युद्धविराम सहमति भएपछि तेलको मूल्य १०० डलरभन्दा तल झरेको थियो। उक्त सहमतिमा प्रमुख व्यापारिक जलमार्ग ‘हर्मुज जलमार्ग’ खुल्ने प्रतिबद्धता पनि रहेको थियो।
विश्वको करिब २० प्रतिशत ऊर्जा आपूर्ति यही जलमार्गमार्फत हुने गर्दछ। अमेरिका–इजरायल हमलाको जवाफमा इरानले यस मार्ग प्रयोग गर्ने जहाजहरूलाई आक्रमण गर्ने धम्की दिएपछि यो क्षेत्र तनावको मुख्य केन्द्र बनेको छ।
फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको द्वन्द्वपछि जहाजहरूको आवतजावत प्रायः ठप्प छ। यद्यपि भारत र मलेसियाजस्ता केही देशहरूले आफ्ना जहाजका लागि सुरक्षित मार्गको व्यवस्था गरेका छन्।
यस अवरोधका कारण विश्वभर ऊर्जाको मूल्य बढेको छ। मध्यपूर्वको तेलमा अत्यधिक निर्भर हुने भएकाले एशियाली देशहरू यस द्वन्द्वको असरबाट विशेष रूपमा प्रभावित भएका छन्।
अमेरिकी सेयर बजार पनि घट्ने संकेत देखिएको छ। स्टक फ्युचर्स (भविष्यमा निश्चित मूल्यमा सम्पत्ति किनबेच गर्ने सम्झौता) ले बजारको दिशा संकेत गर्छ। पछिल्ला हप्ताहरूमा द्वन्द्वसँग सम्बन्धित घटनाक्रमका कारण लगानीकर्ताहरूको प्रतिक्रियाले ऊर्जा र वित्तीय बजारमा ठूलो उतारचढाव आएको छ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आइतबार ‘ट्रुथ सोसल’मा लेख्दै अमेरिकाले “हर्मुज जलमार्गमा प्रवेश गर्ने वा बाहिरिने सबै जहाजहरूलाई नाकाबन्दी गर्ने” बताएका छन्। अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्ड (सेन्टकम) का अनुसार इरानी बन्दरगाहमा प्रवेश गर्ने र बाहिरिने जहाजहरूको नाकाबन्दी सोमबार बिहान १०:०० बजेदेखि सुरु हुनेछ।
सेन्टकमले सामाजिक सञ्जालमार्फत दिएको जानकारीअनुसार यो नाकाबन्दी सबै देशका जहाजहरूमा समान रूपमा लागू हुनेछ। तर, इरानी बाहेकका बन्दरगाहतर्फ जाने जहाजहरूलाई भने अवरोध गरिने छैन।
यता इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) नौसैनिक बलले जलमार्ग नजिक आउने कुनै पनि सैनिक जहाजलाई युद्धविराम उल्लंघन गरेको ठहर गर्दै कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिएको छ।