प्रकाशित मिति : १० जेष्ठ २०८३, आइतबार
अमेरिकामा युएससीआईएसको नयाँ मेमोले ग्रीन कार्ड आवेदकहरूका लागि विदेशस्थित कन्सुलर प्रक्रियाको प्रयोगलाई बढावा दिन सक्ने भएपछि अमेरिकाभित्रैबाट ग्रीन कार्ड आवेदन दिने नेपाली आप्रवासीहरूमाझ चिन्ता बढाएको छ। यद्यपि, संघीय आप्रवासन तथ्याङ्कले भने यसको प्रभाव आप्रवासन श्रेणीअनुसार निकै फरक पर्न सक्ने संकेत गरेको छ। एसाइलम गरेर ग्रीन कार्ड स्वीकृत हुने नेपालीहरू यस नीतिगत परिवर्तनबाट धेरै हदसम्म सुरक्षित देखिन्छन्।
नेपयोर्कद्वारा संकलित डिपार्टमेन्ट अफ होमल्याण्ड सेक्युरिटीको ऐतिहासिक तथ्याङ्कअनुसार नेपालीहरू अमेरिकाभित्रै रहेर ग्रीन कार्डका लागि आवेदन दिने प्रक्रियामा निकै निर्भर रहँदै आएका छन्। सन् १९८६ देखि २०२४ को बीचमा ९७,४१३ जना नेपालीले अमेरिकाभित्रैबाट स्थिति परिवर्तन गरी ग्रीन कार्ड प्राप्त गरे भने सोही अवधिमा विदेशस्थित कन्सुलर प्रोसेसिङमार्फत ९७,६७८ नेपालीहरूले ग्रीन कार्डका लागि आप्रवासी भिसा पाएका थिए। यी दुवै संख्या लगभग बराबर छन्। विगत झण्डै चार दशकमा यी दुवै माध्यमबाट गरी कुल १,९५,०९१ जना नेपाली नागरिकलाई ग्रीन कार्ड जारी गरिएको छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा पनि यो प्रवृत्ति निरन्तर देखिन्छ। सन् २०२० देखि २०२३ सम्ममा अमेरिकी अध्यागमन अधिकारीहरूले नेपालीहरूका लागि १६,७५९ वटा एडजस्टमेन्ट अफ स्टाटस आवेदनहरू स्वीकृत गरे। जसमध्ये सन् २०२० मा ४,३५१, २०२१ मा ३,३३७, २०२२ मा ४,५२१, र २०२३ मा ४,५५० वटा आवेदन स्वीकृत भएका थिए। सन् २०२४ मा थप ४,०८० नेपालीले अमेरिकाभित्रैबाट स्थिति परिवर्तन गरे भने ७,५६० जना नयाँ आप्रवासीका रूपमा कन्सुलर प्रोसेसिङमार्फत अमेरिका प्रवेश गरे।
न्यूयोर्कस्थित अध्यागमन वकिल केशवराज सेडाईंले युएससीआईएसको नयाँ नीति निर्देशिकाले अमेरिकामा नै बसेर हैसियत परिवर्तन गर्न पाउने आप्रवासी र विदेशमा गएर प्रक्रिया पूरा गर्न बाध्य हुनुपर्ने आप्रवासीहरूबीच स्पष्ट विभाजन रेखा कोरेको बताएका छन्। अधिवक्ता सेडाईंले एसाइलम स्वीकृत भइसकेका व्यक्तिहरू एसाइलम स्वीकृति पाएपछि फर्म आई–४८५ मार्फत एडजस्टमेन्ट अफ स्टाटसका लागि आवेदन दिन अझै पनि योग्य रहने उल्लेख गरे। साथै भायलेन्स अगेन्स्ट वुमन एक्ट अन्तर्गतका आवेदकहरू अर्थात् हिंसाको शिकार भएका पति वा पत्नी र छोराछोरी पनि यस नियमबाट सुरक्षित रहने उनको अपेक्षा छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा भएका नेपालीहरूको एडजस्टमेन्ट केसहरूमा एसाइलममा आधारित केसहरूको हिस्सा ठूलो थियो। सन् २०२० र २०२३ को बीचमा कुल १६,७५९ एडजस्टमेन्टमध्ये ४,१३६ वटा अर्थात् करिब २५ प्रतिशत एसाइलम स्वीकृत भएका व्यक्तिहरूको थियो। अरू ७५ प्रतिशत भने रोजगार र परिवारमा आधारित ग्रीन कार्डहरू थिए।
वार्षिक तथ्याङ्क हेर्दा एसाइलममा आधारित नेपालीहरूको एडजस्टमेन्ट संख्या सन् २०२० मा १,६१६ बाट घटेर २०२१ मा ५१८ पुगेको थियो, जुन फेरि २०२२ मा बढेर १,२६२ पुग्यो र २०२३ मा घटेर ७४० मा सीमित भयो। एसाइलमको दाबी आफ्नो गृहदेशमा हुने उत्पीडनको डरमा आधारित हुने भएकाले एसाइलम प्राप्त व्यक्तिहरू सामान्यतया आवेदकलाई कन्सुलर अन्तर्वार्ताका लागि विदेश फर्कन बाध्य पार्ने नीतिहरूबाट सुरक्षित हुन्छन्।
तथापि, वकिल सेडाईंले गैरआप्रवासी भिसामा अमेरिका प्रवेश गरेका आप्रवासीहरू—जस्तै भिजिटर भिसा, विद्यार्थी भिसा, एक्सचेन्ज भिजिटर भिसा, अस्थायी कामदार भिसा, टीएन भिसा र ई–थ्री भिसा वाहकहरूले देशभित्रैबाट स्थायी बसोबासको प्रक्रिया अगाडि बढाउन खोजेमा कडा प्रतिबन्धको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्। उनका अनुसार प्रशासनले गैरआप्रवासी उद्देश्य आवश्यक पर्ने भिसामा आएका आवेदकहरूका प्रति थप कडा दृष्टिकोण अपनाइरहेको देखिन्छ। अमेरिकाभित्रैबाट ग्रीन कार्डका लागि फाइल गर्दा अध्यागमनसम्बन्धी जटिलताहरू थपिन सक्ने वा उनीहरूको हालको भिसा स्थिति नै जोखिममा पर्न सक्ने उनले बताए।
परम्परागत रूपमा डुअल इन्टेन्ट अर्थात् दुवै उद्देश्य राख्न मिल्ने श्रेणीमा पर्ने एच–वान बी र एल–वान जस्ता भिसावाहकहरूलाई समेत उनीहरू असाधारण अपवादका लागि योग्य नभएसम्म बढ्दो रूपमा कन्सुलर प्रोसेसिङतर्फ नै निर्देशित गरिन सक्ने सेडाईंले बताएका छन्। पहिलेदेखि नै अध्यागमनको ब्याकलग झेलिरहेका आवेदकहरूका लागि कन्सुलर प्रोसेसिङले पर्खने अवधिलाई अझ धेरै लम्ब्याइदिन सक्छ। लेबर सर्टिफिकेसन र आइ–१४० स्वीकृत भएपछि पनि आवेदकहरूले नेशनल भिसा सेन्टर र विदेशमा हुने अन्तर्वार्ताको प्रक्रियामा जानुअघि आफ्नो भिसाको प्राथमिकता मिति पालो नआउञ्जेल पर्खनुपर्ने हुन्छ।
अध्यागमन प्रणालीका विभिन्न चरणहरू पार गर्दै वर्षौं बिताइसकेका धेरै नेपाली आप्रवासीहरूका लागि यो नीतिगत परिवर्तनले ग्रीन कार्ड प्राप्त गर्ने अन्तिम चरणमा नयाँ अनिश्चितता थप्ने खतरा पैदा गरेको छ। ऐतिहासिक रूपमा, नेपाली आप्रवासी समुदायमा एडजस्टमेन्ट अफ स्टाटसले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। अमेरिकाभित्रैबाट ग्रीन कार्ड स्वीकृत हुने संख्या सन् २०१२ मा ७,५९२ पुगेकोमा सन् २०१३ मा यो संख्या उच्च बिन्दुमा पुगेर ८,३२९ भएको थियो। अर्को ठूलो वृद्धि सन् २०१५ मा देखिएको थियो, जब ७,३५३ नेपालीले अमेरिकाभित्रैबाट आफ्नो स्टाटस परिवर्तन गरेर ग्रीन कार्ड लिएका थिए।
