प्रकाशित मिति : ३ चैत्र २०८२, मंगलबार
इरानका प्रमुख सुरक्षा अधिकारी अली लारिजानी इजरायली हवाई आक्रमणमा मारिएका छन्। इरानले उनको मृत्युको पुष्टि गरिसकेको छ। यो संवेदनशील र निर्णायक समयमा भएको उनको निधनले इरानको रणनीतिक दिशामा गम्भीर प्रभाव पार्ने देखिएको छ।
लारिजानी सैन्य कमाण्डर नभए तापनि उनी इरानको युद्ध, कूटनीति र राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी निर्णय प्रक्रियाका केन्द्रविन्दु थिए। सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिवका रूपमा उनले अमेरिका र इजरायलसँगको टकराव व्यवस्थापनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।
यसअघि २८ फेब्रुअरीमा इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनीको हत्या भएपछि लारिजानीले कडा प्रतिक्रिया दिँदै इरान लामो युद्धका लागि तयार रहेको संकेत दिएका थिए। तर, केही साताभित्रै उनीसहित धेरै वरिष्ठ अधिकारीहरू मारिनुले इरानको नेतृत्व संरचनालाई कमजोर पार्ने योजनाबद्ध प्रयास भइरहेको देखिन्छ।
पश्चिम विरोधी कडा धारणा भए तापनि लारिजानीलाई इरानभित्र एक व्यावहारिक नेताका रूपमा हेरिन्थ्यो। उनले विचारधारात्मक निष्ठासँगै प्राविधिक र रणनीतिक सोचलाई पनि प्राथमिकता दिँदै आएका थिए। चीनसँगको दीर्घकालीन सहकार्य सम्झौतामा समेत उनले दूतको रूपमा विशेष भूमिका खेलेका थिए।
यसैबीच, इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेश्कियनका हालैका अभिव्यक्तिहरूले सैन्य निकायलाई थप अधिकार दिइएको संकेत गर्छन्। यसले निर्णय प्रक्रियामा तीव्रता ल्याउन सके पनि केन्द्रीय समन्वय भने कमजोर हुने सम्भावना बढेको छ। साथै, नयाँ सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनीको न्यून सार्वजनिक उपस्थिति र उत्तराधिकारबारेको अस्पष्टताले नेतृत्वभित्र अस्थिरता बढेको संकेत गरेको छ।
छोटो अवधिमा यस घटनाले युद्धमा अझ कडा सैन्य रणनीति र आन्तरिक दमन बढ्न सक्ने देखाउँछ। तर, दीर्घकालीन रूपमा लगातार शीर्ष नेताहरू गुमाउँदै जाँदा ९ करोड जनसंख्या भएको देश सञ्चालन गर्न इरानका लागि थप चुनौतीपूर्ण हुने देखिन्छ।