प्रकाशित मिति : १० असार २०८३, बुधबार
तस्वीर : आइस
अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा आप्रवासीहरूलाई ट्र्याक गर्नका लागि प्रविधि र एआई औजारहरूमा गरिने सरकारी खर्च इतिहासकै उच्च स्तरमा पुगेको एक नयाँ प्रतिवेदनले खुलासा गरेको छ।
हालै सार्वजनिक भएको उक्त प्रतिवेदनले अमेरिकी आइस र कस्टम्स एन्ड बोर्डर प्रोटेक्सनले निगरानी प्रविधि उपलब्ध गराउने ११ वटा प्रमुख कम्पनीहरूसँग गरेका सम्झौताहरूको विश्लेषण गरेको छ। प्रतिवेदनका अनुसार सन् २०२४ देखि २०२५ को बीचमा मात्रै यी कम्पनीहरूलाई दिइने रकम दोब्बर भएर ३१० मिलियन डलर पुगेको थियो भने सन् २०२६ मा यो आँकडा बढेर रेकर्ड-तोड्दै ५१३ मिलियन डलर पुगेको छ।
शोधकर्ताहरूले सन् २०१३ देखिकै सम्झौताहरूलाई पछ्याउँदै अध्ययन गरेका थिए। सन् २०१३ मा यो खर्च ५० मिलियन डलरभन्दा कम रहेकोमा पछिल्ला दुई वर्षमा यसमा अस्वाभाविक वृद्धि भएको पाइएको छ। यो तीव्र वृद्धिको मुख्य कारण डेटा एनालिटिक्स कम्पनी ‘पालान्टिर’ र एआई-सञ्चालित निगरानी प्रणाली, ड्रोन, सेन्सर तथा स्मार्ट बोर्डर टावरहरू बनाउने रक्षा प्रविधि कम्पनी ‘एन्ड्रुरिल’सँग गरिएका बहु-मिलियन डलरका नयाँ सम्झौताहरू हुन्।
‘मिजेन्ते’, ‘जस्ट फ्युचर्स ल’ र ‘सर्भेलान्स रेसिस्टेन्स ल्याब’ द्वारा संयुक्त रूपमा तयार पारिएको यस प्रतिवेदनले डिपार्टमेन्ट अफ होमल्यान्ड सेकुरिटी ले प्रविधि खरिद मात्र नगरी नयाँ प्रविधि आविष्कार गर्ने कम्पनी र स्टार्टअपहरूलाई ‘इन्क्युबेटर’ र अनुदान मार्फत वित्तीय सहयोग समेत गरिरहेको उल्लेख गरेको छ।
सडक स्तरमै प्रदर्शनकारी र आप्रवासीहरूको अनुहार पहिचान गर्ने एप। एआईको प्रयोग गरेर मानिसहरूको सामाजिक सञ्जाल र वित्तीय रेकर्डका आधारमा व्यक्तिगत प्रोफाइल तयार पार्ने सफ्टवेयर। गाडीमा जोडिएका आइप्याड वा आइफोनबाट डेटा निकाल्ने प्रविधि। आप्रवासीहरूलाई ट्र्याक गर्न प्रयोग गरिने स्मार्टवाच जस्तै उपकरण।
अधिकारकर्मी तथा ‘जस्ट फ्युचर्स ल’ की कार्यकारी निर्देशक पारोमिता शाहले यसरी विना कुनै संसदीय निगरानी र संसद्को नियन्त्रण विना प्राप्त भइरहेको ठूलो रकमले नागरिकहरूको गोपनीयता र मानव अधिकारको गम्भीर उल्लंघन गरिरहेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेकी छिन्। उनका अनुसार प्रविधि क्षेत्रका ठूला व्यापारी र करोडौँ डलर लगानी गर्ने भेन्चर क्यापिटलिस्टहरूले होमल्यान्ड सेकुरिटीको बजेटमाथि कब्जा जमाएर आफ्नै कम्पनीहरूलाई पोसिरहेका छन्।
यस विषयमा डिपार्टमेन्ट अफ होमल्यान्ड सेकुरिटीले भने हालसम्म कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन।