विश्व अहिले तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको छ। विशेषगरी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को अभूतपूर्व विकासले सूचना प्रविधि क्षेत्रलाई नयाँ युगमा प्रवेश गराएको छ। केही वर्षअघिसम्म कल्पना जस्तो लाग्ने कामहरू आज एआईका माध्यमबाट केही सेकेन्डमै सम्पन्न हुन थालेका छन्। कोड लेख्ने, त्रुटि सुधार्ने, परीक्षण गर्ने, दस्तावेज तयार गर्ने, तथ्याङ्क विश्लेषण गर्नेदेखि जटिल समाधान सुझाउनेसम्मका कार्यहरू अब एआईमार्फत सहजै गर्न सकिन्छ।
सूचना प्रविधि अध्ययन गरिरहेका विद्यार्थी, नयाँ स्नातक र करियरको सुरुवात गर्दै गरेका हजारौं युवाको मनमा पछिल्लो समय एउटै प्रश्न उब्जिएको छ, “के कृत्रिम बुद्धिमत्ताले सफ्टवेयर इन्जिनियरको आवश्यकता समाप्त गरिदिन्छ?” यो प्रश्न स्वाभाविक हो। तर यसको उत्तर विद्यार्थी र युवामा डर पैदा गर्ने होइन, भविष्यप्रति आशा जगाउने खालको छ।
वास्तविकता के हो भने कृत्रिम बुद्धिमत्ताले सफ्टवेयर इन्जिनियरलाई विस्थापित गरिरहेको छैन, बरु उनीहरूको काम गर्ने तरिका मात्रै परिवर्तन गरिरहेको छ।
परिवर्तनलाई आत्मसात् गर्ने
मानव सभ्यताको इतिहास हेर्दा प्रत्येक नयाँ प्रविधिले पुराना कार्यशैली परिवर्तन गरेको छ। औद्योगिक क्रान्तिले उत्पादन प्रणाली बदल्यो। कम्प्युटरले कागजी कार्यलाई डिजिटल बनायो। इन्टरनेटले विश्वलाई एउटै गाउँमा रूपान्तरण गरिदियो। अहिले कृत्रिम बुद्धिमत्ता त्यही परिवर्तनको अर्को ठूलो चरण हो। हरेक नयाँ प्रविधिले केही कामलाई सहज बनाएको छ भने नयाँ अवसरहरू पनि सिर्जना गरेको छ। त्यसैले परिवर्तनलाई संकटका रूपमा होइन, नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्ने शक्तिका रूपमा बुझ्न आवश्यक छ।
धेरैको बुझाइमा सफ्टवेयर इन्जिनियरको मुख्य काम कोड लेख्नु मात्र हो। तर वास्तविकता त्यसभन्दा धेरै फराकिलो छ।
एउटा सफल इन्जिनियरले व्यवसायको आवश्यकता बुझ्नुपर्छ, प्रयोगकर्ताको समस्या पहिचान गर्नुपर्छ, सुरक्षित र भरपर्दो प्रणाली निर्माण गर्नुपर्छ, जटिल समस्याको समाधान खोज्नुपर्छ, टोलीसँग प्रभावकारी सहकार्य गर्नुपर्छ र परियोजनालाई सफलतापूर्वक नेतृत्व गर्नुपर्छ। यी सबै कार्यहरू सिर्जनशील सोच, अनुभव, विश्लेषणात्मक क्षमता, नैतिक निर्णय र मानवीय संवेदनशीलतासँग जोडिएका छन्। यिनलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ताले पूर्ण रूपमा प्रतिस्थापन गर्न सक्दैन। भविष्यको सफल इन्जिनियरले कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गरेर समस्याको प्रभावकारी समाधान खोज्न सक्छ।
किन बढ्दै छ प्रतिस्पर्धा?
कृत्रिम बुद्धिमत्ताले सामान्य र दोहोरिने कामहरू छिटो गर्न थालेपछि स्वाभाविक रूपमा निजी क्षेत्रको अपेक्षा पनि बदलिएको छ। पहिले नयाँ कर्मचारीले सिक्दै गर्दा गर्ने धेरै आधारभूत कार्य अहिले कृत्रिम बुद्धिमत्ताले नै गर्न सक्छ। त्यसैले रोजगारदाताले अब केवल शैक्षिक प्रमाणपत्र होइन, व्यावहारिक क्षमता खोजिरहेका छन्।
इन्जिनियरहरूले वर्तमान समयमा वास्तविक परियोजनामा काम गर्ने, समस्या समाधानमा केन्द्रित हुने, नयाँ प्रविधि अवलम्बन गर्ने, कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रभावकारी प्रयोग गर्ने तथा परिवर्तनसँग अनुकूल हुन सक्ने क्षमतामा ध्यान दिन आवश्यक छ। यसको अर्थ अवसर घटेको होइन, सफल हुने मापदण्ड परिवर्तन भएको हो।
२०३० सम्म सबैभन्दा बढी माग हुने सीपहरू
आगामी वर्षहरूमा केवल कुनै एउटा प्रोग्रामिङ भाषा जान्नु पर्याप्त हुनेछैन। सफल सूचना प्रविधि व्यवसायी बन्नका लागि कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा मेसिन शिक्षण, क्लाउड कम्प्युटिङ, साइबर सुरक्षा, प्रणाली डिजाइन, स्वचालित सफ्टवेयर विकास प्रक्रिया, मोबाइल तथा वेब अनुप्रयोग विकास, कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोगमार्फत समाधान निर्माण गर्ने क्षमता, प्राविधिक सीपसँगै प्रभावकारी सञ्चार, नेतृत्व क्षमता, विश्लेषणात्मक सोच, व्यावसायिक नैतिकता, ग्राहकको आवश्यकता बुझ्ने क्षमता र निरन्तर सिक्ने बानी भविष्यका सबैभन्दा महत्वपूर्ण योग्यता हुनेछन्।
विश्वव्यापी रोजगारी : नेपालको युवाका लागि ऐतिहासिक अवसर
कोभिड महामारीपछि विश्वभर कार्यसंस्कृतिमा ठूलो परिवर्तन आएको छ। नेपालका दक्ष युवाका लागि पछिल्लो समय अभूतपूर्व अवसर सिर्जना भइरहेको छ। अब काठमाडौं, पोखरा, बुटवल, धरान वा धनगढीमै बसेर पनि विश्वका प्रतिष्ठित कम्पनीसँग काम गर्न सकिन्छ। अब प्रतिस्पर्धा केवल आफ्नो सहर वा देशका उम्मेदवारसँग होइन, संसारभरका दक्ष इन्जिनियरसँग हुनेछ। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको सीप, अनुशासन, गुणस्तरीय काम र व्यावसायिक व्यवहार विकास गर्नु अपरिहार्य बनेको छ।
स्वतन्त्र रूपमा काम गर्ने संस्कृति तीव्र गतिमा विस्तार हुँदै गएको छ। विश्वव्यापी रूपमा परियोजनामा आधारित काम गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ। धेरै कम्पनीले स्थायी कर्मचारीभन्दा आवश्यकता अनुसार दक्ष विशेषज्ञसँग काम गर्न रुचाइरहेका छन्। वेब विकास, मोबाइल अनुप्रयोग, कृत्रिम बुद्धिमत्ता एकीकरण, साइबर सुरक्षा, क्लाउड सेवा, सफ्टवेयर परामर्श र डिजिटल रूपान्तरणजस्ता क्षेत्रमा स्वतन्त्र रूपमा काम गर्ने विशेषज्ञहरूको माग निरन्तर बढिरहेको छ।
समयमै गुणस्तरीय काम सम्पन्न गर्ने, सेवाग्राहीसँग प्रभावकारी संवाद गर्ने, विश्वास निर्माण गर्ने र दीर्घकालीन सम्बन्ध कायम गर्ने क्षमता नै दीर्घकालीन सफलताको आधार हो। रोबोटिक्स र स्वचालनका कारण केही दोहोरिने औद्योगिक तथा शारीरिक कार्यहरू निश्चित रूपमा घट्नेछन्। तर यही प्रविधिले नयाँ प्रकारका हजारौं रोजगारी पनि सिर्जना गर्नेछ। रोबोट सञ्चालन गर्ने सफ्टवेयर, दृश्य पहिचान प्रणाली, एम्बेडेड प्रणाली, स्वचालित सवारी, औद्योगिक स्वचालन, स्वास्थ्य प्रविधि तथा कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित समाधान विकास गर्ने दक्ष इन्जिनियरको माग आगामी दशकमा झन् बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। नयाँ प्रविधिले केही कामको अस्तित्व समाप्त गर्छ, तर त्यसले अझ बढी नयाँ कामको जन्म पनि दिन्छ भन्ने सन्देश इतिहासले दिएको छ।
डिग्रीभन्दा ठूलो मूल्य अब सीपको
एक समय विश्वविद्यालयको डिग्री नै रोजगारीको प्रमुख आधार मानिन्थ्यो। तर आजको सूचना प्रविधि उद्योगमा डिग्रीभन्दा बढी महत्त्व सीप, परियोजनाको अनुभव, समस्या समाधान गर्ने क्षमता, सिर्जनशील सोच र सिक्ने इच्छालाई दिइन्छ। आगामी वर्षहरूमा आफ्नो ज्ञानलाई नियमित रूपमा अद्यावधिक गर्ने, नयाँ प्रविधि अपनाउने र परिवर्तनसँग आफूलाई निरन्तर परिमार्जन गर्ने व्यक्तिहरू नै सफल हुनेछन्।
भविष्य उनीहरूको हुनेछ, जसले परिवर्तनलाई सहज रूपमा स्वीकार गर्छन्। जसले कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई प्रतिस्पर्धी होइन, सहकर्मीका रूपमा प्रयोग गर्छन्। जसले निरन्तर नयाँ कुरा सिकिरहन्छन्। जसले प्रविधिलाई समाजका वास्तविक समस्या समाधान गर्ने माध्यम बनाउँछन्। जसले सिर्जनशीलता, जिम्मेवारी र मानवीय मूल्यलाई प्रविधिसँग जोड्न सक्छन्।
निष्कर्ष : डर होइन, तयारी आवश्यक छ
२०३० को सूचना प्रविधि संसार अवसरले भरिएको हुनेछ। चुनौती पनि हुनेछन्, तर ती चुनौती पार गर्न सक्ने व्यक्तिका लागि सम्भावना अझ ठूलो हुनेछ। कृत्रिम बुद्धिमत्ताले केही काम स्वचालित बनाउन सक्छ, तर कल्पनाशक्ति, नेतृत्व, नैतिक निर्णय, मानवीय संवेदना, नवप्रवर्तन र जटिल समस्या समाधान गर्ने क्षमता अझै पनि मानिसकै सबैभन्दा ठूलो शक्ति रहनेछ।
त्यसैले आजका विद्यार्थी र भोलिका सफ्टवेयर इन्जिनियरहरूले कृत्रिम बुद्धिमत्ताबाट डराउनु आवश्यक छैन। भविष्य उनीहरूको हुनेछ, जो डिग्रीमा होइन, सीपमा विश्वास गर्छन्; परिवर्तनबाट भाग्दैनन्, त्यसलाई अँगाल्छन्; र प्रविधिलाई केवल व्यवसायका लागि होइन, समाजलाई अझ राम्रो बनाउन प्रयोग गर्छन्।
२०३० को आईटी संसारमा अवसरको अभाव हुने छैन। अभाव हुनेछ त केवल निरन्तर सिक्न नचाहने, परिवर्तनसँग आफूलाई बदल्न नचाहने र भविष्यको तयारी नगर्ने व्यक्तिहरूको। त्यसैले भविष्य पर्खिएर आउने होइन, आजको तयारीले निर्माण गर्ने हो।
प्रकाशित: ३० असार २०८३ १४:५९ मंगलबार