प्रकाशित मिति : ४ असार २०८३, बिहिबार
Photo: Fine Photographics/ Unsplash
अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले बिहीबार टेक्ससका एक गाँजा प्रयोगकर्ताको पक्षमा फैसला सुनाएको छ, जसले कानुनी रूपमा बन्दुक राख्न पाउनुपर्ने माग गरेका थिए। हतियार सम्बन्धी अधिकारलाई व्यापक बनाउँदै आएको अदालतको यो पछिल्लो महत्वपूर्ण निर्णय हो।
अदालतले अली डानियल हेमानीको पक्षमा निर्णय दिएको हो। हेमानीले गैरकानुनी रूपमा लागुऔषध सेवन गर्ने व्यक्तिलाई बन्दुक राख्न प्रतिबन्ध लगाउने कानुनले अमेरिकी संविधानको दोस्रो संशोधनको उल्लङ्घन गर्ने जिकिर गरेका थिए। हेमानीमाथि अन्य कुनै अपराधको आरोप थिएन र लागुऔषधको नशामा हतियार प्रयोग गरेको कुनै प्रमाण पनि फेला परेको थिएन।
यो फैसला राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन प्रशासनका लागि एउटा धक्का मानिएको छ। ट्रम्प प्रशासनले अन्य बन्दुक नियन्त्रण सम्बन्धी प्रतिबन्धहरूको विरोध गरे तापनि सन् १९६८ को यस पुरानो कानुनको भने बचाउ गर्दै आएको थियो। यही कानुन अन्तर्गत हन्टर बाइडनमाथि पनि मुद्दा चलाइएको थाहा भएको छ।
हन्टर बाइडनलाई सन् २०१८ मा कोकिनको लतमा रहेको बेला बन्दुक किनेको अभियोगमा विल्मिङटन, डेलावेयरमा दोषी ठहर गरिएको थियो। पछि उनका पिता तथा तत्कालीन ड्यामोक्र्याटिक राष्ट्रपति जो बाइडनले उनलाई आममाफी दिएका थिए।
सन् २०२२ मा बन्दुकको अधिकारलाई विस्तार गर्ने एउटा ऐतिहासिक फैसलापछि देशभर यस्ता कानुनहरूलाई चुनौती दिँदै थुप्रै मुद्दहरू दायर भएका थिए। त्यसयता सर्वोच्च अदालतमा पुगेका हतियार सम्बन्धी मुद्दाहरूको शृङ्खलामा यो पछिल्लो फैसला हो।
त्यस ऐतिहासिक फैसलायता, सर्वोच्च अदालतले घरेलु हिंसाका पीडितहरूको सुरक्षा गर्ने कानुन र दर्ता नभएका घरेलु हतियार किटहरूमाथिका कडा नियमहरूलाई सदर गरेको छ। तर, द्रुत गतिमा गोली प्रहार गर्न मद्दत गर्ने ‘बम्प स्टक’ माथिको प्रतिबन्धलाई भने अदालतले खारेज गरिदिएको थियो। न्यायाधीशहरूले यसै कार्यकालमा मात्र बन्दुक सम्बन्धी दुईवटा ठूला मुद्दाहरूमा विचार गरेका छन्।
यसैबीच, हालैका वर्षहरूमा गाँजाको वैधानिकता र यसको प्रयोगमा पनि ठूलो परिवर्तन आएको छ। अमेरिकाका आधाभन्दा बढी राज्यहरूमा अहिले गाँजाको प्रयोगलाई व्यापक रूपमा कानुनी मान्यता दिइएको छ र स्वास्थ्य उपचारका लागि यसको प्रयोग निकै बढेको छ।
यद्यपि, ट्रम्प प्रशासनले गत अप्रिलमा चिकित्सा प्रयोजनका लागि प्रयोग हुने गाँजालाई कम खतरनाक लागुऔषधको सूचीमा वर्गीकरण गरे तापनि संघीय स्तरमा मनोरञ्जनात्मक प्रयोग अझै पनि गैरकानुनी नै छ।
लागुऔषध प्रयोग गर्ने र बन्दुक राख्ने व्यक्तिहरूमाथि मात्रै यस्तो फौजदारी मुद्दा चल्नु विरलै मानिन्छ। सामान्यतया अन्य ठूला अपराधहरूमा संलग्न भएका व्यक्तिहरूमाथि मात्र यो सजाय थप गर्ने गरिन्छ।
यस मुद्दाले अमेरिकी राजनीतिमा केही अनौठा गठबन्धनहरू समेत निर्माण गरेको देखियो। ‘अमेरिकन सिभिल लिबर्टीज युनियन’ र ‘नेसनल राइफल एसोसिएसन’ दुवैले हेमानीको पक्षमा समर्थन जनाएका थिए भने गाँजालाई कानुनी मान्यता दिन वकालत गर्ने संस्था ‘नर्मल’ ले पनि यसै पक्षलाई साथ दिएको थियो। अर्कोतर्फ, ‘एभ्रीटाउन’ जस्ता बन्दुक सुरक्षा सम्बन्धी समूहहरूले यसको विरोध गरेका थिए, जसले प्रायः दोस्रो संशोधनका मुद्दाहरूमा ट्रम्प प्रशासनको विरोध गर्ने गर्दछन्।
