प्रकाशित मिति : २७ जेष्ठ २०८३, बुधबार
अमेरिकामा मुद्रास्फीति तीन वर्षयताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ। मुद्रास्फीति दर मे महिनामा बढेर तीन वर्षयताकै उच्च अर्थात् ४.२ प्रतिशत पुगेको हो।
अमेरिकी श्रम तथ्यांक ब्युरोले सार्वजनिक गरेको उपभोक्ता मूल्य सूचकांकसम्बन्धी प्रतिवेदनअनुसार ऊर्जाको मूल्यमा आएको तीव्र वृद्धिका कारण मुद्रास्फीति अपेक्षाभन्दा धेरै बढेको हो। प्रतिवेदनअनुसार मे महिनामा मूल्यवृद्धि मासिक आधारमा ०.५ प्रतिशतले बढेको छ।
अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको युद्धका कारण ऊर्जा क्षेत्रमा आएको मूल्यवृद्धिले समग्र मुद्रास्फीतिलाई माथि धकेलेको बताइएको छ। मासिक मूल्यवृद्धिको करिब ६० प्रतिशत हिस्सा ऊर्जा क्षेत्रकै कारण भएको जनाइएको छ। विशेषगरी पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढेपछि यातायात, उत्पादन तथा सेवा क्षेत्रमा लागत वृद्धि भएको छ।
यद्यपि, खाद्यान्न तथा किराना सामग्रीको मूल्यवृद्धि भने अघिल्लो महिनाको तुलनामा केही सुस्त देखिएको छ। मे महिनामा खाद्यान्नको मूल्य ०.२ प्रतिशत र किराना सामग्रीको मूल्य ०.१ प्रतिशतले मात्र बढेको छ। अप्रिलमा भने यी वृद्धि क्रमशः ०.५ प्रतिशत र ०.७ प्रतिशत रहेका थिए। अर्थशास्त्रीहरूले मे महिनामा वार्षिक मुद्रास्फीति ४.२ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरेका थिए। अप्रिलमा यो दर ३.८ प्रतिशत रहेको थियो।
लोयोला मेरीमाउन्ट विश्वविद्यालयका वित्त तथा अर्थशास्त्रका प्राध्यापक सङ वोन सोनले मुद्रास्फीति अझै चिन्ताजनक अवस्थामा रहेको बताए। उनका अनुसार मूल्यवृद्धि मुख्य रूपमा ऊर्जा क्षेत्रमा मात्र सीमित रहेको र सम्पूर्ण अर्थतन्त्रमा व्यापक रूपमा फैलिन नसकेको तथ्य भने केही राहतको विषय हो।
खाद्यान्न र ऊर्जा क्षेत्रलाई बाहिर राखेर गणना गरिने आधारभूत मुद्रास्फीति दर भने अपेक्षाभन्दा कम देखिएको छ। यो सूचकांक मे महिनामा ०.२ प्रतिशतले मात्र बढेको छ भने वार्षिक आधारमा २.९ प्रतिशत पुगेको छ।
तर पनि पछिल्लो तथ्यांकले अमेरिकी नागरिकको दैनिक जीवनयापन महँगो बन्दै गएको संकेत गरेको छ। आगामी मध्यावधि निर्वाचनअघि मूल्य नियन्त्रणको विषय पुनः प्रमुख राजनीतिक मुद्दाका रूपमा उठ्ने देखिएको छ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने मुद्रास्फीतिको पछिल्लो तथ्यांकलाई सकारात्मक रूपमा व्याख्या गरेका छन्। ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले तथ्यांक राम्रो रहेको दाबी गरे। उनले युद्धपछि तेल आपूर्ति पुनः सामान्य बनेमा मूल्यवृद्धि तीव्र रूपमा घट्ने विश्वास व्यक्त गरे। हर्मुज जलमार्गबाट तेलको आपूर्ति सहज भएपछि मुद्रास्फीतिमा कमी आउने उनको भनाइ छ।
मे महिनाको मुद्रास्फीति प्रतिवेदन अमेरिकी केन्द्रीय बैंकका नयाँ अध्यक्ष केभिन वार्शले पदभार ग्रहण गरेपछिको पहिलो प्रतिवेदन हो। अहिलेको मुद्रास्फीति सन् २०२२ को जस्तो गम्भीर अवस्थामा पुग्ने सम्भावना कम रहेको विश्लेषण गरिएको छ। त्यसबेला मुद्रास्फीति ९.१ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो भने यस वर्ष ४.५ देखि ५ प्रतिशतको बीचमा सीमित रहने अनुमान गरिएको छ।
मुद्रास्फीतिको प्रभाव आम अमेरिकी नागरिकको आयमा पनि देखिन थालेको छ। मुद्रास्फीति समायोजनपछिको वास्तविक ज्याला लगातार दोस्रो महिना घटेको छ। अप्रिलमा ०.३ प्रतिशतले घटेको वास्तविक आय मे महिनामा ०.७ प्रतिशतले घटेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
यसले नागरिकहरूको क्रयशक्ति कमजोर बनाउने र अमेरिकी अर्थतन्त्रको मुख्य आधार मानिने उपभोग खर्चमा असर पार्ने सम्भावना बढेको अर्थशास्त्रीहरूले बताएका छन्।