प्रकाशित मिति : २४ असार २०८३, बुधबार
सन् २०२६ मे २१ मा सगरमाथाको सफल आरोहण गरेपछि “बलात्कार बन्द गरौं, छोरीहरू बचाऔं” लेखिएको सन्देश प्रदर्शन गर्दै अमृत परियार। (तस्विर: अमृत परियारको सौजन्य)
सगरमाथाको ८,८४८.८६ मिटरको उचाइमा रहेको अत्यधिक चिसोमा उभिएर टेक्सस निवासी नेपाली पर्वतारोही अमृत परियारले व्यक्तिगत सफलता मात्र हासिल गरेनन्, एउटा ठूलो उद्देश्य पनि पूरा गरे।
नेपाली समय अनुसार सन् २०२६ मे २१ को राति १२:१६ बजे परियारले विश्वको सर्वोच्च शिखरको चुचुरोमा पुगेर एउटा कडा सन्देश बोकेको ब्यानर फहराए, जसमा लेखिएको थियो: “बलात्कार बन्द गरौं, छोरीहरू बचाऔं” ।
परियारका लागि यो सफल आरोहण वर्षौंदेखिको तयारी र पर्वतारोहणको विश्वव्यापी ध्यानलाई आफ्नो गृहदेश नेपालमा हुने यौन हिंसा, दुर्व्यवहार र लैङ्गिक विभेदविरुद्ध लड्न प्रयोग गर्ने एक गहिरो व्यक्तिगत अभियानको परिणाम थियो।
“नेपालमा बढ्दै गएको लैङ्गिक हिंसा, महिलामाथिको विभेद, बलात्कार र दुर्व्यवहारका घटनाहरूले मलाई भित्रैदेखि पिरोलेको थियो,” परियारले भने। “मैले सोचेँ कि यदि मैले यो सन्देशलाई पृथ्वीको सबैभन्दा उच्च स्थानमा पुर्याउन सकेँ भने, विश्वको ध्यान यसतर्फ आकर्षित हुनेछ।”
नेपालको पोखरा महानगरपालिका–१९, टाँकोट खातीका मूल निवासी परियार सन् २०१८ मा अमेरिका बसाइँ सरेका थिए। हाल उनी आफ्नी श्रीमती सुलोचना परियार र दुई छोरी सुप्रिना र सुब्रिनाका साथ टेक्ससमा बस्छन्।
आफ्नो बाल्यकालको घर वरपरका मनमोहक हिमालहरूबाट प्रेरित भई हुर्किएका परियारले बाबु बनेपछि महिलाको सुरक्षाका लागि वकालत गर्ने आफ्नो प्रेरणा अझ बलियो भएको बताए।
“जब मेरा छोरीहरू जन्मिए, मेरो चिन्ता अझ बढी व्यक्तिगत र गहिरो भयो,” परियारले भने। “सुरक्षित र सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने अधिकार भएका सम्पूर्ण छोरी र महिलाहरूका लागि आवाज उठाउनु मैले आफ्नो ठूलो जिम्मेवारी महसुस गरेँ।”
यो सफल सगरमाथा आरोहण ठूला अवरोधहरूले भरिएको चार देखि पाँच वर्षको कठिन प्रशिक्षण अवधिपछि सम्भव भएको हो। सन् २०२२ मा परियारले मनास्लु हिमाल आरोहण गर्ने प्रयास गरेका थिए तर खराब मौसमका कारण क्याम्प ४ बाटै फर्कनु परेको थियो। त्यस्तै, सन् २०२४ मा आमा डब्लम आरोहण गर्ने उनको प्रयास नाम्चे बजार नजिकै गम्भीर बिरामी परेपछि बीचमै रोकिएको थियो।
आफ्नो २०२६ को सगरमाथा अभियानका लागि परियारले ‘अल्टिप्रो ट्रेक एन्ड एक्सपिडिसन’ सँग साझेदारी गरेका थिए। उनले पर्वतारोहण सुरक्षा, व्यावसायिकता र इमानदारिताको लामो इतिहास भएका कारण यस टोलीलाई रोजेको बताए।
अमेरिका जानुअघि परियारले श्री विन्ध्येश्वरी आधारभूत विद्यालयबाट प्रारम्भिक शिक्षा पूरा गरेका थिए र श्री भारती भवन उच्च माध्यमिक विद्यालयबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरेका थिए। पछि उनले पोखराको कान्तिपुर इन्स्टिच्युट फर हेल्थ साइन्सबाट स्नातक गरे र कास्की जिल्ला र वरपर करिब पाँच वर्ष डेन्टल हाइजिनिस्टको रूपमा काम गरे।
रामु र देउमाया परियारका छोरा अमृतका दुई दाजुभाइ/दिदीबहिनी छन्। उनी समाजसेवालाई आफ्नो जीवनभरको मुख्य रुचिको रूपमा लिन्छन्।
“मेरो लागि पर्वतारोहण चुचुरोमा पुग्नु मात्र होइन,” परियारले भने। “यो चेतना जगाउने, कार्य गर्न प्रेरित गर्ने र आगामी पुस्ताका लागि सुरक्षित र राम्रो भविष्य निर्माणमा योगदान पुर्याउने एउटा अभियान हो।”