प्रकाशित मिति : २५ असार २०८३, बिहिबार
Photo: Nik/ Unsplash
अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले विश्वव्यापी अर्थतन्त्र तीव्र रूपमा ओरालो लाग्ने चेतावनी दिएको छ। बुधबार सार्वजनिक गरिएको ‘वर्ल्ड इकोनोमिक आउटलुक’ को जुलाई अपडेट अनुसार, सन् २०२५ मा ३.५ प्रतिशत रहेको विश्वको आर्थिक वृद्धिदर सन् २०२६ मा घटेर ३ प्रतिशतमा सीमित हुने प्रक्षेपण गरिएको छ। यद्यपि, सन् २०२७ मा यो वृद्धिदर पुनः बढेर ३.४ प्रतिशत पुग्ने अनुमान छ।
आइएमएफले यो निराशाजनक परिदृश्यको मुख्य कारण ऊर्जा निर्यात गर्ने देशहरूमा देखिएको वित्तीय तनाव र इरान युद्धका कारण बढेको महँगीलाई मानेको छ। अर्कोतर्फ, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स प्रविधि र नवीकरणीय ऊर्जाको बढ्दो प्रयोगले भने यस द्वन्द्वबाट विश्व अर्थव्यवस्थामा परेको नकारात्मक असरलाई केही हदसम्म कम गर्न सहयोग गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
विश्वव्यापी अर्थतन्त्रले अहिलेसम्म युद्धको धक्कालाई सोचेभन्दा राम्रोसँग सामना गरेको छ,अनुसन्धानकर्ताहरूले भनेका छन्, वस्तुको मूल्य, मुद्रास्फीतिको अपेक्षा र वित्तीय अवस्था जस्ता मुख्य माध्यमहरूमा यसको प्रभाव तुलनात्मक रूपमा सीमित देखिएको छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार गत अप्रिलको तुलनामा अहिलेको विश्वव्यापी परिदृश्य बढी सन्तुलित छ। तर, मध्यपूर्वमा सैन्य कारबाही फेरि सुरु भएमा त्यसले विश्वको आर्थिक अवस्थालाई थप बिगार्न सक्ने चेतावनी उनीहरूले दिएका छन्। आइएमएफले आगामी महिनाहरूमा मूल्य स्थिरता, केन्द्रीय बैंकहरूको स्वतन्त्रता र बलियो वित्तीय निरीक्षणमा ध्यान दिन नीति निर्माताहरूलाई आग्रह गरेको छ।
तेहरानले हर्मुज जलडमरूमध्येमा व्यापारिक जहाजहरूलाई निशाना बनाएपछि अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डले इरानमाथि पुनः हवाई आक्रमण सुरु गरेको घोषणा गरेसँगै अमेरिका र इरानबीचको सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बनेको छ। दुवै पक्षले एकअर्कामाथि गत महिना हस्ताक्षर गरिएको शान्ति सम्झौता उल्लंघन गरेको आरोप लगाएका छन्, जसले गर्दा पुनः पूर्ण रूपमा युद्ध भड्किने चिन्ता बढाएको छ।
अमेरिकाले इरानी तेल प्रतिबन्धमा दिएको छुट खारेज गरेपछि र राष्ट्रपति ट्रम्पले युद्धविराम सम्झौता “सकिएको” घोषणा गरेपछि बुधबार तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको छ। युद्धका कारण देशभित्रै ऊर्जाको मूल्य बढेपछि ट्रम्प प्रशासनमाथि सैन्य कारबाही रोक्न ठूलो दबाब परेको छ। गत जुन महिनामा अमेरिकी कंग्रेसका दुवै सदनका केही रिपब्लिकन सांसदहरूले डेमोक्र्याटहरूलाई साथ दिँदै राष्ट्रपतिलाई यस द्वन्द्वबाट अमेरिकी सेना फिर्ता बोलाउन आग्रह गर्ने युद्ध शक्ति प्रस्ताव लाई समर्थन गरेका थिए।
तथापि, राष्ट्रपति र उनको प्रशासनले इरानसँग दीर्घकालीन आणविक सम्झौता गर्ने प्रयासमा यी आर्थिक पीडाहरू अस्थायी मात्र भएको दाबी गर्दै आएका छन्।