मे र जुन १२ सम्म अमेरिकामा नागरिकता खारेजीका मुद्दामा तीव्र वृद्धि

अमेरिकामा नागरिकता खारेजीसम्बन्धी मुद्दाहरू फेरि तीव्र गतिमा बढ्न थालेका छन्। ट्रान्ज्याक्शनल रेकर्ड्स एक्सेस क्लियरिङहाउसका अनुसार मे महिनामा कम्तीमा १५ वटा र जुनको पहिलो भागमा थप १८ वटा अमेरिकी नागरिकता खारेजीसम्बन्धी उजुरी दायर भएका छन्। विगतमा यस्ता मुद्दा औसतमा महिनामा एकभन्दा पनि कम रहने अवस्थासँग तुलना गर्दा यो उल्लेखनीय वृद्धि हो।

सन् २००८ देखि जुन १२, २०२६ सम्म संघीय अदालतहरूमा नागरिकता खारेजीसम्बन्धी १६६ वटा उजुरी फेला परेका छन्। तीमध्ये २०२५ मा मात्र आठ वटा मुद्दा दायर भएका थिए, तर मे २०२६ मा अचानक तीव्र वृद्धि देखिएको हो। यो प्रवृत्तिले डिपार्टमेन्ट अफ जस्टिस र युएससीआईएस दुवै निकायले नागरिकता खारेजी अभियानलाई पुनः सक्रिय बनाएको संकेत गरेको छ।

यी मुद्दाहरू प्रायः ठगी, गलत पहिचान तथा गम्भीर आपराधिक गतिविधिसँग सम्बन्धित छन्। केही अवस्थामा तुलनात्मक रूपमा कम गम्भीर वा गैरआपराधिक व्यवहारसमेत भविष्यमा नागरिकता खारेजीको आधार बन्न सक्ने जोखिम देखिएको छ।

‘अपरेशन ज्यानस’ बाट सुरु भएको पहल

वर्तमान कदमको जरा ओबामा प्रशासनको पालामा सुरु गरिएको “अपरेशन ज्यानस” सम्म पुग्छ। उक्त पहलअन्तर्गत पुराना फिंगरप्रिन्ट रेकर्डहरू तथा पहिचानसम्बन्धी मिलान त्रुटिहरू खोजी गर्ने काम अघि बढाइएको थियो, जसले पछि पुराना आप्रवासन फाइलहरूको व्यापक समीक्षा गर्ने आधार तयार गरेको थियो।

पछि होमल्याण्ड सेक्युरिटी विभागले पुराना फिंगरप्रिन्ट रेकर्डहरू डिजिटलाइज गर्ने काम सुरु गर्‍यो, तर सबै रेकर्ड डिजिटलाइज हुन सकेनन्। यही कारणले केही व्यक्तिहरूका पहिचानसम्बन्धी समस्या समयमै पत्ता नलागी उनीहरूले अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गरेका थिए।

बाइडेन प्रशासनका वर्षहरूमा यस्ता मुद्दा निकै कम रहे पनि, २०२५ मा ट्रम्प प्रशासनले नागरिकता खारेजीलाई प्राथमिकता दिने घोषणा गरेपछि यस्ता दायराहरू पुनः बढ्न थालेका हुन्।

कुन आधारमा दायर भइरहेका छन् मुद्दा?

रिपोर्टअनुसार नागरिकता खारेजीका सबैभन्दा धेरै मुद्दा गलत पहिचान वा आप्रवासन जालसाजीमा आधारित छन्। केही मुद्दा बाल यौन दुराचार, यौन दुर्व्यवहार, लागूऔषध अपराध, आतंकवाद, मनी लाउन्ड्रिङ तथा अन्य गम्भीर अपराधसँग पनि जोडिएका छन्।

केही मुद्दामा सार्वजनिक विवरण र वास्तविक मुद्दाबीच वर्गीकरणमा असंगति देखिएको छ। नागरिकता खारेजीका लागि प्रयोग हुने कानुनी आधार मुख्यतः ८ यूएससी सेक्शन १४५१ रहेको रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ। ट्रान्ज्याक्शनल रेकर्ड्स एक्सेस क्लियरिङहाउसका अनुसार करिब दुईतिहाइ मुद्दा यही प्रावधानअन्तर्गत दायर भएका छन्।

आप्रवासी समुदायका लागि बढ्दो चिन्ता

यो वृद्धि आप्रवासी समुदायका लागि गम्भीर चिन्ताको विषय बनेको छ। नागरिकता प्राप्त गरिसकेपछि पनि पुराना रेकर्ड, पहिचानसम्बन्धी त्रुटि वा नागरिकता आवेदनमा समावेश गलत विवरण भविष्यमा मुद्दाको आधार बन्न सक्ने जोखिम देखिएको छ।

अमेरिकामा बसोबास गर्ने नेपाली समुदायका लागि यस्तो नीति परिवर्तनले कानुनी सतर्कता अझ आवश्यक बनाएको देखिन्छ। नागरिकता प्रक्रिया, आप्रवासन इतिहास, आपराधिक रेकर्ड तथा पुराना पहिचानसम्बन्धी विवरणहरूको सही अभिलेख राख्नु अब झन् महत्त्वपूर्ण हुने कानुनविद्हरूको सुझाव छ।