प्रकाशित मिति : ११ चैत्र २०८२, बुधबार
नासाले एउटा महत्वाकांक्षी योजना सार्वजनिक गरेको छ। यस योजनामा चन्द्रमामा स्थायी आधार (बेस) निर्माण गर्ने नयाँ मार्गचित्र (रोडम्याप) र समयसीमा समावेश गरिएको छ।
नासाका नयाँ प्रमुखले अन्तरिक्ष एजेन्सीको लक्ष्यलाई पुनः परिभाषित गर्दै वाशिङ्टन डी.सी. मा आयोजित “इग्निशन” कार्यक्रममा पछिल्लो योजना सार्वजनिक गरेका हुन्।
नासाले लामो समयदेखि चन्द्रमामा स्थायी रूपमा बस्न र काम गर्न मिल्ने बस्ती बनाउने लक्ष्य राख्दै आएको थियो; तर यसको स्पष्ट कार्यतालिका र योजना भने पहिलो पटक सार्वजनिक गरिएको हो।
नासाका प्रशासक जारेड आइज्याकम्यानले भने, “चन्द्र आधार एकैपटक निर्माण हुँदैन। हामी आगामी सात वर्षमा करिब २० अर्ब डलर लगानी गर्नेछौँ र दर्जनौँ मिसनमार्फत यसलाई निर्माण गर्नेछौँ।”
यस परियोजनाका लागि आवश्यक बजेट कति नयाँ हुनेछ वा अन्य परियोजनाबाट कति सारिनेछ भन्ने अझै स्पष्ट छैन।
यसका साथै, नासाले २०२८ सम्ममा आणविक ऊर्जाबाट चल्ने नयाँ मंगलयान प्रक्षेपण गर्ने लक्ष्य पनि राखेको छ, जसलाई अन्तरिक्ष अनुसन्धानको क्षेत्रमा अत्यन्तै छोटो समयसीमा मानिन्छ।
नासाले चन्द्रमाको कक्षमा निर्माण गर्ने योजना बनाएको “गेटवे” अन्तरिक्ष स्टेशनलाई हालका लागि स्थगित गर्ने निर्णय पनि गरेको छ। यो स्टेशन चन्द्रमामा जाने यात्रुहरूका लागि मध्यवर्ती बिन्दुका रूपमा प्रयोग गर्ने योजना थियो।
अब गेटवेका केही संरचना र स्रोतहरूलाई चन्द्र आधार निर्माणमा प्रयोग गरिनेछ।
नासाले चन्द्रमामा रोबोटिक अवतरणलाई तीव्र बनाउँदै हरेक महिना ल्यान्डिङ गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यी मिसनहरूले “आर्टेमिस” कार्यक्रमसँग मिलेर चन्द्र आधारको तयारी गर्नेछन्।
आर्टेमिस कार्यक्रमअन्तर्गत पहिलो मानवयुक्त उडान “आर्टेमिस–२” चाँडै प्रक्षेपण हुने अपेक्षा गरिएको छ, जसले चन्द्रमाको परिक्रमा गर्नेछ। सन् २०२८ सम्ममा पुनः चन्द्रमामा मानव अवतरण गराउने लक्ष्य राखिएको छ।
नासाले निजी कम्पनीहरूसँगको सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउने सङ्केत दिएको छ। विगतमा ठूला परियोजनाहरू ढिलो र महँगो भएको भन्दै अब कमजोर प्रदर्शन गर्ने कम्पनीहरूविरुद्ध कडा कदम चालिने चेतावनी दिइएको छ।
ब्लू ओरिजिन र स्पेसएक्स जस्ता कम्पनीहरू चन्द्र ल्यान्डर विकासमा संलग्न छन्, तर ती परियोजनाहरू ढिलो हुने जोखिम देखिएको छ।
“एसआर–१ फ्रीडम” नाम दिइएको मंगल मिसनले पहिलो पटक आणविक विद्युतीय प्रविधि प्रयोग गर्नेछ। यसले मंगल ग्रहमा हेलिकोप्टर पठाउने योजना पनि समेटेको छ, जुन पहिलेको “इन्जेनुइटी” ले सुरु गरेको प्रयासको निरन्तरता हुनेछ।
यस मिसनबाट प्राप्त अनुभवले चन्द्रमामा आणविक रिएक्टर स्थापना गर्न पनि मद्दत गर्नेछ, जसले भविष्यको चन्द्र आधारलाई ऊर्जा प्रदान गर्नेछ।
नासाका अधिकारीका अनुसार यस्तो आणविक प्रविधि सुरक्षित छ। यो पृथ्वीबाट प्रक्षेपण गर्दा सक्रिय हुँदैन, तर अन्तरिक्षमा पुगेपछि मात्र सञ्चालनमा आउँछ।