प्रकाशित मिति : १३ बैशाख २०८३, आइतबार
अमेरिकाले इरानसँग व्यापार गर्ने कम्पनी र देशहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाउन सुरु गरेको छ। ट्रम्प प्रशासनले चीनमा आधारित एक प्रमुख तेल प्रशोधन केन्द्र (रिफाइनरी) र इरानी तेल ढुवानीमा संलग्न करिब ४० वटा सिपिङ कम्पनी तथा ट्याङ्करहरूमाथि आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएको हो।
डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग व्यापार गर्ने कम्पनी र देशहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाउने धम्की यसअघि नै दिएका थिए। यो उनको प्रशासनको इरानको मुख्य आम्दानी स्रोत ‘तेल निर्यात’ बन्द गर्ने ठूलो अभियानको हिस्सा पनि हो।
यसै महिनादेखि अमेरिकाले पर्सियन खाडीको महत्त्वपूर्ण जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ मा भौतिक नाकाबन्दी समेत गरेको छ, जुन विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
प्रतिबन्धको सूचीमा डालियान बन्दरगाह सहरस्थित हेङ्ली पेट्रोकेमिकलको ठूलो रिफाइनरी पनि समावेश छ। यसको दैनिक प्रशोधन क्षमता करिब ४ लाख ब्यारेल कच्चा तेल रहेको छ। यो चीनका सबैभन्दा ठूला स्वतन्त्र रिफाइनरीहरूमध्ये एक हो।
अमेरिकी अर्थमन्त्रालयका अनुसार, हेङ्लीले सन् २०२३ देखि इरानी कच्चा तेल प्राप्त गर्दै आएको छ। यसबाट इरानी सेनाका लागि करोडौँ डलर आम्दानी भएको छ।
चीन इरानी तेलको सबैभन्दा ठूलो खरिदकर्ता हो, जसले हालको द्वन्द्व सुरु हुनुअघि इरानको ८० देखि ९० प्रतिशत तेल आयात गर्ने गरेको थियो। यद्यपि, यस्तो तेल प्रायः “छायाँ बेडा” मार्फत ढुवानी गरिन्छ र यसको वास्तविक स्रोत लुकाइन्छ।
यसले गर्दा उक्त तेल मलेसियाजस्ता देशबाट आएको जस्तो देखिन्छ। साना रिफाइनरीहरू प्रायः यस्ता तेलका खरिदकर्ता हुन्छन्। इरानले यसअघि युद्ध अन्त्यका लागि आफ्नो सर्तमा प्रतिबन्ध हटाउनुपर्ने माग गरेको थियो।
अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले इरानले आफ्नो तेल विश्व बजारमा पुर्याउन प्रयोग गर्ने जहाज, बिचौलिया र खरिदकर्ताको सञ्जाललाई संकुचित पार्दै लैजाने बताएका छन्।
चीनले यसअघि पनि अमेरिकी प्रतिबन्धहरूको विरोध गर्दै आएको छ। तर उसका ठूला कम्पनी र बैंकहरू अमेरिकी वित्तीय प्रणालीसँग जोडिएका हुनाले प्रायः यस्ता प्रतिबन्धहरूको पालना गर्छन्।