प्रकाशित मिति : १ श्रावण २०८३, शुक्रबार
Photo: Marcus Lenk/ Unsplash
यस हप्ता अमेरिकामा औसत दीर्घकालीन मोर्गेज दर झण्डै एक वर्षयताकै उच्च बिन्दुमा पुगेको छ, जसले सम्भावित घर खरिदकर्ताहरूको ऋण लागत बढाएको छ।
मोर्गेज क्रेता ‘फ्रेडी म्याक’ले बिहीबार सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार, बेन्चमार्क ३० वर्षे स्थिर मोर्टगेज दर अघिल्लो हप्ताको ६.४९% बाट बढेर ६.५५% पुगेको छ। एक वर्षअघि यो औसत दर ६.७५% थियो।
उच्च मोर्गेज दरले ऋणीहरूको मासिक लागतमा सयौँ डलर थप्न सक्छ। यसले गर्दा घरको मूल्य धान्न नसक्ने समस्याका कारण पहिले नै समस्यामा परेका इच्छुक घर खरिदकर्ताहरूको क्रयशक्ति थप सीमित बनेको छ।
मोर्गेज दरहरू फेडरल रिजर्भको ब्याजदर नीतिदेखि लिएर अर्थतन्त्र र मुद्रास्फीति प्रति ऋण बजारका लगानीकर्ताहरूको अपेक्षा जस्ता धेरै कारकहरूबाट प्रभावित हुन्छन्। सामान्यतया यो दर १० वर्षे ट्रेजरी यिल्डको मार्ग अनुसार चल्छ, जसलाई ऋणदाताहरूले गृह ऋणको मूल्य निर्धारण गर्न मार्गदर्शकको रूपमा प्रयोग गर्छन्।
इरानसँगको युद्धका कारण कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेपछि यस वर्ष दरहरू प्रायः बढिरहेका छन्, जसले महँगी थप बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसले फेब्रुअरीको अन्त्यमा द्वन्द्व सुरु हुनु अघिको तुलनामा दीर्घकालीन बन्ड प्रतिफल बढाएको छ, जसका कारण मोर्गेज दरहरू माथि गएका छन्।
ऋण बजारमा बिहीबार मध्याह्न १० वर्षे ट्रेजरी यिल्ड ४.५७% थियो, जुन एक हप्ता अघि ४.५४% थियो। फेब्रुअरीको अन्त्यमा युद्ध सुरु हुनु अघि यो मात्र ३.९७% थियो।
३० वर्षे मोर्गेजको औसत दर अहिले गत अगस्ट २८ यताकै उच्च हो, जतिबेला यो ६.५६% थियो। गत फेब्रुअरीको अन्त्यतिर मात्रै औसत दर २०२२ को अन्त्यपछि पहिलो पटक ६% भन्दा केही तल झरेको थियो।
घरको ऋण रिफाइनान्स गर्न चाहने ऋणीहरूले अक्सर खोज्ने १५ वर्षे स्थिर-दर मोर्टगेजको लागत पनि यस हप्ता बढेको छ। यो औसत दर गत हप्ताको ५.८२% बाट बढेर ५.९३% पुगेको छ। फ्रेडी म्याकका अनुसार एक वर्षअघि यो ५.९२% थियो।
यसै हप्ता सार्वजनिक भएको प्रतिवेदन अनुसार गत महिना ग्यास, लुगाफाटा र अन्य सामानका लागि उपभोक्ताहरूले तिर्ने मूल्यमा केही गिरावट आएको छ, जसले ब्याजदर बढाउने विचार गरिरहेको फेडरल रिजर्भलाई दबाब कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
केन्द्रीय बैंकले मोर्टगेज दर आफैं निर्धारण गर्दैन, तर यसको छोटो अवधिको दर बढाउने वा घटाउने निर्णयहरू बन्ड लगानीकर्ताहरूद्वारा नजिकबाट नियालिन्छन् र यसले अन्ततः १० वर्षे ट्रेजरीको प्रतिफललाई असर गर्न सक्छ।
रियल्टर डटकम की वरिष्ठ अर्थशास्त्री हन्ना जोन्सले भनिन्, महँगी घट्नु सही दिशामा एक कदम हो, तर जबसम्म मोर्टगेज दरहरू घट्दैनन्, तबसम्म अन्य परिस्थितिहरूमा सुधार आए पनि खरिदकर्ताहरूले उच्च ऋण लागतको मार झेलिरहनेछन्।
यद्यपि औसत दीर्घकालीन मोर्टगेज दरहरू गत वर्षको यसै समयको तुलनामा कम छन्, तर तिनीहरूको बढ्दो गतिले यस वर्ष घर बिक्रीमा असर पारेको छ।
र टुङ्गो लाग्न बाँकी रहेका घर खरिद सम्झौताहरूको पछिल्लो मासिक तथ्याङ्कले यो गर्मी याममा घर बिक्री थप सुस्त हुन सक्ने संकेत गर्छ।
पेन्डिङ अमेरिकी घर बिक्री जुन महिनामा अघिल्लो महिनाको तुलनामा ५.४% ले घटेको छ र गत वर्षको जुनको तुलनामा ०.३% ले घटेको छ, नेशनल एसोसिएसन अफ रियाल्टरले बिहीबार भन्यो। सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको र बिक्री फाइनल भएको बीचमा सामान्यतया एक वा दुई महिनाको अन्तराल हुने भएकाले पेन्डिङ घर बिक्रीलाई घर बजारको निकट-अवधिको सूचक मानिन्छ।
मोर्गेज आवेदनहरूको तथ्याङ्कले पनि मोर्गेज दरमा भएको वृद्धिका कारण केही सम्भावित घर खरिदकर्ताहरू पर्ख र हेरको अवस्थामा पुगेको संकेत गर्छ।
मोर्गेज बैंकर्स एसोसिएसनका अनुसार घर किन्न वा अवस्थित मोर्गेज रिफाइनान्स गर्नका लागि दिइने ऋण सहितको मोर्गेज आवेदनहरू गत हप्ता अघिल्लो हप्ताको तुलनामा २.७% ले घटेका छन्। यो गिरावट मुख्यतया घर किन्नका लागि दिइने आवेदनमा ७% को कमी आएका कारण भएको हो।