प्रकाशित मिति : २० जेष्ठ २०८३, बुधबार
photo-iStrfry / Marcus – Unsplash
अमेरिकामा रहेका कुल १ अर्ब डलर वा सोभन्दा बढी मूल्याङ्कन भएका निजी ‘स्टार्टअप’ कम्पनीहरू मध्ये अधिकांशको स्थापना वा सह-स्थापनामा आप्रवासीहरूको मुख्य भूमिका रहेको एक नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ। ‘नेसनल फाउन्डेसन फर अमेरिकन पोलिसी’ को हालैको विश्लेषण अनुसार, अमेरिकाका ५९ प्रतिशत अर्थात् ७७५ मध्ये ४५५ वटा ठूला निजी स्टार्टअप कम्पनीहरू आप्रवासी उद्यमीहरूले सुरु गरेका हुन्।
यदि आप्रवासी र तिनका दोस्रो पुस्ता दुवैलाई जोड्ने हो भने यो सङ्ख्या ६६ प्रतिशत पुग्दछ। यसका साथै, अमेरिकाका झण्डै ८० प्रतिशत युनिकोर्न कम्पनीहरूमा कि त संस्थापक आप्रवासी छन्, कि त प्रमुख कार्यकारी अधिकृत वा इन्जिनियरिङ उपाध्यक्ष जस्ता मुख्य नेतृत्वदायी भूमिकामा आप्रवासीहरू कार्यरत रहेका छन्, जसले प्रति-कम्पनी औसत ८३३ वटा रोजगारीका अवसरहरू समेत सिर्जना गरेका छन्।
सन् २०२६ को अप्रिल महिनासम्मको तथ्याङ्क अनुसार, आप्रवासी-संस्थापक रहेका यी ४५५ कम्पनीहरूको कुल सामूहिक बजार मूल्य ५० खर्ब डलर पुगेको छ। यो सामूहिक मूल्य जर्मनी वा संयुक्त अधिराज्य लगायत विश्वका मात्र ७ वटा देशबाहेक अन्य सबै देशका सेयर बजारको कुल मूल्यभन्दा बढी हो।
विगत एक दशकमा यस क्षेत्रमा निकै तीव्र वृद्धि भएको देखिन्छ। सन् २०१६ मा यस्ता कम्पनीहरूको सामूहिक मूल्य १६८ अर्ब डलर मात्र रहेकोमा सन् २०२६ सम्म आइपुग्दा यसमा २,८७६ प्रतिशतको ऐतिहासिक वृद्धि भएको छ। यसबाहेक सन् २०१६ यता सेयर बजारमा सूचीकृत भइसकेका उबर, मोडर्ना, जुम र पालान्टिर जस्ता ठूला कम्पनीहरूको बजार मूल्य मात्रै थप ७६८ अर्ब डलर रहेको छ, जसले अमेरिकी सर्वसाधारण र अवकाशप्राप्त नागरिकहरूको म्युचुअल फण्ड लगानीमा समेत ठूलो फाइदा पुर्याइरहेको छ।
वर्तमान समयमा सबैभन्दा उच्च मूल्याङ्कन भएका आप्रवासी-संस्थापकका कम्पनीहरूमा स्पेसएक्स, एन्थ्रोपिक र ओपनएआई जस्ता विश्वप्रसिद्ध प्रविधि कम्पनीहरू अग्रस्थानमा रहेका छन्।यस सफलतामा अमेरिका अध्ययन गर्न आउने अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूको योगदान पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ।
अमेरिकाका २४ प्रतिशत युनिकोर्न कम्पनीहरू विदेशी विद्यार्थीहरूले सुरु गरेका हुन्, जसले प्रति-कम्पनी औसत १,१२३ रोजगारी सिर्जना गरेका छन् र यिनको कुल बजार मूल्य ३५ खर्ब डलरभन्दा बढी छ।
हाल अमेरिकी विश्वविद्यालयहरूमा कम्प्युटर विज्ञानमा ८० प्रतिशत र इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङमा ७५ प्रतिशत अन्तर्राष्ट्रिय स्नातक विद्यार्थीहरू अध्ययनरत छन्, जसले भविष्यको अमेरिकी नवप्रवर्तन लाई निरन्तर टेवा पुर्याइरहेका छन्। तथ्याङ्क अनुसार यी सफल आप्रवासी उद्यमीहरू विश्वका ७६ फरक-फरक देशबाट अमेरिका आएका हुन्। यस सूचीमा ९६ कम्पनीसहित भारत सबैभन्दा अगाडि छ भने त्यसपछि क्रमशः इजरायल (६०), संयुक्त अधिराज्य (४७), चीन (४१) र क्यानडा (३०) जस्ता देशहरू पर्दछन्।
यीमध्ये अधिकांश उद्यमीहरू साधारण पृष्ठभूमिबाट आएका र आफ्नै मिहिनेतले अघि बढेका व्यक्तिहरू हुन्। उदाहरणका लागि, उज्वेकिस्तानमा राज्यस्तरको यहुदी विरोधी उत्पीडन भोगेका अल गोल्डस्टिन ८ वर्षको उमेरमा शरणार्थीका रूपमा अमेरिका भित्रिएका थिए।
अङ्ग्रेजी भाषा समेत नजान्ने उनले पछि संघर्ष गर्दै ‘एभान्ट’ र ‘अमाउन्ट’ जस्ता दुईवटा बिलियन डलर कम्पनीहरू स्थापना गरे। त्यस्तै ताइवानबाट दुई वर्षको उमेरमा आमाबाबुसँगै अमेरिका आएका बेन लिउ हाल १.८ अर्ब डलर मूल्य बराबरको ‘फर्मेसन बायो’ का मुख्य कार्यकारी अधिकृत हुन्, जसले क्लिनिकल ट्रायललाई प्रविधिको माध्यमबाट छिटो र छरितो बनाउने काम गरिरहेका छन्।
आप्रवासीहरूको यो असाधारण आर्थिक र प्राविधिक योगदानका बावजुद अमेरिकी कानुनमा हालसम्म कुनै पनि विशेष ‘स्टार्टअप भिसा’ को व्यवस्था छैन। सन् २०२२ को ‘चिप्स एण्ड साइन्स एक्ट’ मा यस्तो भिसा नीति समावेश गर्न खोजिए तापनि राजनीतिक अवरोधका कारण यो पारित हुन सकेको थिएन।
तथापि, अमेरिकी सांसदहरू एलेक्स पाडिला र मारिया एल्विरा सालाजार जस्ता नेताहरूले अमेरिकी अर्थतन्त्र र प्रविधिलाई विश्वको शीर्ष स्थानमा राखिराख्न उच्च-दक्षता भएका आप्रवासी प्रणाली र नीतिहरूलाई आधुनिकीकरण गर्नु अनिवार्य रहेको कुरामा जोड दिँदै आएका छन्।