स्वास्थ्यका लागि उमेरअनुसार कति सुत्ने ? पूर्ण मार्गदर्शन, निद्रा स्वास्थ्य र जीवनशैलीको आधार हो। पर्याप्त निद्राले शरीरलाई ऊर्जा पुनः प्राप्त गर्न, मस्तिष्कलाई सन्तुलनमा राख्न, र प्रतिरक्षा प्रणालीलाई बलियो बनाउन मद्दत गर्छ। तर सबै उमेरका मानिसका लागि समान निद्रा आवश्यक हुँदैन। शरीरको विकास, गतिविधि र हर्मोनल परिवर्तन अनुसार सुत्ने समय फरक हुन्छ।
स्वास्थ्यका लागि उमेरअनुसार कति सुत्ने ? पूर्ण मार्गदर्शन
१. शिशु (०–३ महिना): १४–१७ घण्टा
नवजात शिशु निरन्तर विकासको चरणमा हुन्छन्। पर्याप्त निद्राले उनीहरूको मस्तिष्क, मांसपेशी र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता सुदृढ बनाउँछ।
२. शिशु (४–११ महिना): १२–१५ घण्टा
यो उमेरमा बच्चा वातावरण बुझ्न थाल्छ, त्यसैले पर्याप्त निद्राले उनीहरूको मानसिक विकासमा ठूलो भूमिका खेल्छ।
३. टोडलर (१–२ वर्ष): ११–१४ घण्टा
यो चरणमा बच्चा हिँड्न र बोल्न सिक्छ। निद्राको कमीले उनीहरूमा चिडचिडापन र ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ ल्याउन सक्छ।
४. प्रीस्कूल (३–५ वर्ष): १०–१३ घण्टा
रातिको निद्रा र दिउँसोको छोटो विश्रामले बालबालिकाको व्यवहार, अध्ययन क्षमता र सृजनात्मक सोच सुधार गर्छ।
५. विद्यालय उमेर (६–१३ वर्ष): ९–११ घण्टा
पढाइ र खेलकुद दुबैमा सक्रिय हुने यो उमेरमा पर्याप्त निद्राले स्मरण शक्ति र एकाग्रता बढाउँछ।
६. किशोर (१४–१७ वर्ष): ८–१० घण्टा
हर्मोनल परिवर्तन र मोबाइल प्रयोगका कारण निद्राको कमी देखिन्छ। तर ८–१० घण्टा सुत्दा मानसिक सन्तुलन र आत्मविश्वास बलियो रहन्छ।
७. वयस्क (१८–६४ वर्ष): ७–९ घण्टा
व्यस्त जीवनशैलीका कारण धेरै वयस्कहरू निद्राको कमी भोग्छन्। नियमित निद्राले हृदय, मस्तिष्क, र प्रतिरक्षा प्रणालीलाई सन्तुलनमा राख्छ।
८. वृद्ध (६५ वर्ष माथि): ७–८ घण्टा
उमेरसँगै शरीरको जैविक घडी परिवर्तन हुन्छ। आरामदायी निद्राले वृद्ध व्यक्तिको स्मरण शक्ति, सन्तुलन र मानसिक स्वास्थ्यमा सहयोग पुर्याउँछ।
निद्राको गुणस्तर सुधार गर्ने ५ सुझाव
- नियमित समयमै सुत्ने र उठ्ने बानी बसाल्नुहोस्।
- सुत्नुभन्दा अघि मोबाइल वा टिभी प्रयोग नगर्नुहोस्।
- क्याफिनयुक्त पदार्थ (चिया, कफी) सुत्ने नजिक नखानुहोस्।
- शान्त, सफा र अँध्यारो कोठामा सुत्नुहोस्।
- दैनिक हल्का व्यायाम गर्नुहोस् (तर सुत्ने ठीक अघि होइन)।
निष्कर्ष
निद्रा हाम्रो शरीर र मस्तिष्कको पुनर्जीवन प्रक्रिया हो। उमेरअनुसार पर्याप्त र गुणस्तरीय निद्रा लिनु स्वस्थ जीवनको आधार हो। शिशुदेखि वृद्धसम्म सबैका लागि उचित सुत्ने समय पालन गर्न सके शारीरिक तन्दुरुस्ती, मानसिक सन्तुलन र दीर्घायु सुनिश्चित हुन्छ। सुताइ केवल आराम होइन — यो स्वास्थ्य, ऊर्जा र सुखी जीवनको प्रमुख चाबी हो। नियमित समयमै सुत्ने, तनाव घटाउने र स्वस्थ बानी अपनाउने अभ्यासले तपाईंलाई हरेक दिन नयाँ उत्साह र स्फूर्ति दिन्छ।