News Summary
Generated by OK AI. Editorially reviewed.
- सिंगापुरका प्रधानमन्त्री लोरेन्स वोङले रूसको कजानमा राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भेटवार्ता गरी द्विपक्षीय सम्बन्ध र साझा चासोका विषयमा छलफल गर्नुभएको छ।
- आसियान-रूस स्मरणात्मक शिखर सम्मेलनका अवसरमा भएको यस भेटमा दुवै नेताले क्षेत्रीय ऊर्जा सुरक्षा, व्यापार तथा भविष्यको पाँच वर्षे कार्ययोजनामा सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
- युक्रेन युद्धमा रूसविरुद्ध प्रतिबन्ध लगाउने एक्लो आसियान राष्ट्र भए पनि सिंगापुरले कूटनीतिक सन्तुलन र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको सम्मानलाई प्राथमिकतामा राखेर यो संवाद गरेको हो।
आसियान प्रतिनिधिमण्डलको एक हिस्साका रूपमा सिंगापुरका प्रधानमन्त्री लोरेन्स वोङले रूसको दक्षिण-पश्चिमी सहर कजानमा गई राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भेटवार्ता गरेका छन्।
जुन १७ र १८ मा आयोजित ‘आसियान-रूस स्मरणात्मक शिखर सम्मेलन’ को साइडलाइनमा भएको यो भेट दुई नेताबीचको पहिलो उच्चस्तरीय संवाद हो। विश्लेषकहरूका अनुसार, मस्कोमाथिको प्रतिबन्धलाई कायमै राख्दै कूटनीतिक च्यानलहरू खुला राख्ने सिंगापुरको यो व्यावहारिक कदम हो।
उनीहरूले यसलाई युक्रेन युद्धमा सिंगापुरको सैद्धान्तिक अडान, आगामी वर्ष आसियान अध्यक्षको रूपमा उसको जिम्मेवारी, र क्षेत्रीय ऊर्जा सुरक्षाको खोजीबीचको सन्तुलनको प्रतिविम्बका रूपमा हेरेका छन्।
सन् २०२२ को फेब्रुअरीमा रूसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि मस्कोविरुद्ध प्रतिबन्ध लगाउने सिंगापुर एक मात्र आसियान सदस्य राष्ट्र हो। आक्रमण सुरु भएको केही दिनभित्रै नै सिंगापुरले सैन्य सामानको निर्यातमा नियन्त्रण लगायो। यसले युक्रेनी नागरिकलाई क्षति पुर्याउनसक्ने दोहोरो उपयोगका वस्तुहरूको निर्यातमा पनि रोक लगायो।
यसका अतिरिक्त, रूसेली बैंकहरूलाई लक्षित गरी वित्तीय कदमहरू चालियो । रूसी सरकारका लागि कोष सङ्कलनमा समेत प्रतिबन्ध लगाइयो। सिंगापुरले संसद् र संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा बारम्बार मस्कोको कदमको कडा निन्दा गर्दै आएको छ।
प्रतिक्रियास्वरूप रूसले मार्च २०२२ मा सिंगापुरलाई आफ्नो ‘शत्रु राष्ट्रहरू’ को सूचीमा राखेको थियो। यद्यपि सिंगापुरमा रूसेली तेल आयातमा भने कुनै प्रतिबन्ध छैन। रूस सिंगापुरको सबैभन्दा ठूलो आपूर्तिकर्तामध्ये एक रहेको पनि उल्लेखनीय छ।
000
भेटवार्ताअघि गत शुक्रबार प्रधानमन्त्री वोङले सामाजिक सञ्जालमा एक पोस्ट गरी सिंगापुरको अडान स्पष्ट पारेका थिए। उनका अनुसार, सिंगापुरले कुनै पक्षको समर्थन नभई सबै देशको सार्वभौमसत्ता र क्षेत्रीय अखण्डताको सम्मान हुनुपर्छ भन्ने मान्यताका आधारमा यो अडान लिएको हो।
उनले पुटिनसँगको छलफलले सबै मुद्दामा मत नमिल्दा पनि संवाद र संलग्नताको महत्त्वलाई उजागर गरेको बताए। उनले लेखे, ‘सिंगापुर रूस र त्यहाँका जनतासँगको आफ्नो लामो सम्बन्धलाई महत्त्व दिन्छ।’
बिहीबारको द्विपक्षीय वार्तामा राष्ट्रपति पुटिनले रूस-सिंगापुर सम्बन्ध पारस्परिक सम्मान र व्यावहारिकतामा आधारित रहेको बताए । उनका अनुसार, दुवै देशले साझा चासोका मुद्दामा रचनात्मक संवाद कायम राखेका छन्।
उनले प्रतिबन्धका कारण आर्थिक सम्भावना पूर्ण रूपमा उपयोग हुन नसकेको स्वीकार गरे। तर उनले व्यावसायिक संवादका च्यानलहरू अझै खुला रहेको पनि उल्लेख गरे।
कजानमा आयोजित यो विशेष शिखर सम्मेलनले आसियान-रूस सम्बन्धको ३५औँ वार्षिकोत्सव र आसियान-रूस संवाद साझेदारीको ३०औँ वार्षिकोत्सवलाई अंकित गर्यो । सिंगापुरको विदेश मन्त्रालयले जुन १८ मा जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार, सम्मेलनमा ‘कजान घोषणापत्र २०२६’ पारित गरियो।
यो घोषणापत्रले विगत ३५ वर्षको प्रगति समीक्षा गर्दै सामुद्रिक क्षेत्र, व्यापार तथा लगानी, ऊर्जा, सम्पर्क सञ्जाल, सुरक्षा, शिक्षा र संस्कृतिजस्ता क्षेत्रमा थप सहकार्यको आह्वान गर्छ । यो संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनद्वारा निर्देशित न्यायसङ्गत बहुध्रुवीय विश्वको साझा आकांक्षामा आधारित रहेको उल्लेख गरिएको छ।
सम्मेलनमा सांस्कृतिक सहकार्यसम्बन्धी संयुक्त वक्तव्य र आगामी पाँच वर्षका लागि ‘आसियान-रूस विस्तृत कार्ययोजना (२०२६-२०३०)’ समेत स्वीकृत भयो । यस कार्ययोजनाले ऊर्जा स्रोतमा सहयोग सुदृढ गर्ने र ऊर्जा सुरक्षा बढाउने उल्लेख गरेको छ।
सम्मेलनको आतिथ्यता राष्ट्रपति पुटिनले गरेका थिए। फिलिपिन्सका राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियर र मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिम लगायतका क्षेत्रीय नेताहरूको पनि उपस्थिति रहेको थियो।
होर्मुज जलमार्ग बन्द हुँदा विश्वव्यापी रूपमा इन्धन र रासायनिक मलको अभाव सिर्जना भएको जोखिमलाई सम्बोधन गर्न रूस र आसियान सदस्य राष्ट्रहरू आर्थिक सहयोग गहिरो बनाउन र व्यापारमा विविधीकरण गर्न सहमत भएको पुटिनले बताए।
उनले खाद्य तथा ऊर्जा साझेदारीलाई बलियो बनाउने प्रतिबद्धता पनि जनाए। पुटिनले आफ्ना एसियाली मित्रराष्ट्रहरूलाई खाद्य र ऊर्जा आपूर्ति निरन्तर जारी राख्ने बताए। उनले रूसको राज्यस्वामित्वको आणविक संस्थान ‘रोसाटोम’ मार्फत क्षेत्रीय सरकारहरूसँग आणविक ऊर्जा कार्यक्रममा सहयोग गर्न तयार रहेको पनि उल्लेख गरे।
000
जुन १८ मा शिखर सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री वोङले आसियान र रूसले साझा हित मिल्ने क्षेत्रमा सँगै काम गर्नुपर्ने र शान्ति, स्थिरता तथा विकासमा योगदान पुर्याउने पहलमा सहकार्य सुदृढ गर्नुपर्ने बताए।
उनले आसियानप्रति रूसले जनाएको समर्थनको स्वागत गरे। रूस लामो समयदेखि आसियान क्षेत्रीय मञ्च र पूर्वी एसिया शिखर सम्मेलनजस्ता आसियान नेतृत्वका संयन्त्रमा संलग्न रहँदै आएको उनले उल्लेख गरे।
उनले यसै वर्षको अन्त्यतिर फिलिपिन्समा हुने ईएएस र एआरएफमा रूसको सहभागिता तथा आगामी वर्ष सिंगापुरले आसियानको अध्यक्षता ग्रहण गर्दा रूसको निरन्तर समर्थनको अपेक्षा राखेको बताए।
उनले विपद् व्यवस्थापन र लागुऔषधको जोखिमविरुद्धको लडाइँजस्ता क्षेत्रमा पनि दुई पक्ष मिलेर काम गर्न सक्ने सुझाव दिए। शिक्षा र सांस्कृतिक आदानप्रदानमार्फत जनस्तरको सम्बन्ध बलियो बनाउनुपर्नेमा जोड दिँदै उनले रूसेली अधिकारीहरूले सिंगापुरलगायत आसियान सदस्य राष्ट्रमा सञ्चालन हुने निजामती सेवा तालिम पाठ्यक्रममा नियमित भाग लिइरहेको पनि उल्लेख गरे।
प्रधानमन्त्री वोङले अनपेक्षित र अस्थिर बन्दै गएको भू-राजनीतिक वातावरणमा आसियानको आन्तरिक एकता गहिरो बनाउने र साझेदारी विस्तार गर्ने दोहोरो प्राथमिकता अझ बढी सान्दर्भिक भएको बताए।
देशहरूले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र नियममा आधारित विश्व व्यवस्थाको पालना गर्नु पहिलेभन्दा बढी महत्त्वपूर्ण रहेको उनको भनाइ थियो। उनले द्वन्द्वमा संलग्न पक्षहरूलाई संयम अपनाउन, संवादमा फर्कन र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनअनुसार, शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न सिंगापुर र आसियानले लगातार आह्वान गर्दै आएको बताए।
उनले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सामुद्रिक कानूनसम्बन्धी महासन्धि अर्थात् ‘अनक्लोस’ अनुसार, प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गहरूबाट निरन्तर र निर्बाध पारवहनको अधिकारको पक्षमा आसियानले सधैँ बलियो वकालत गर्दै आएको पनि उल्लेख गरे।
सम्बोधनकै क्रममा प्रधानमन्त्री वोङले मध्यपूर्वको पछिल्लो घटनाक्रम, विशेष गरी अमेरिका र इरानबीच भएको शान्ति सम्झौताको स्वागत गरे। उनले यस सम्झौताले द्वन्द्वको स्थायी अन्त्य र होर्मुज जलमार्ग पुनः खुला गर्ने मार्ग प्रशस्त गर्ने विश्वास व्यक्त गरे।
युक्रेनको प्रसंगमा उनले सिंगापुरको अडान कुनै पक्षसँगको आबद्धताका कारण नभई सबै देशको सार्वभौमसत्ता र क्षेत्रीय अखण्डताको सिद्धान्तप्रतिको निरन्तर प्रतिबद्धताका कारण भएको स्पष्ट पारे।
सिंगापुरले युद्धविरामका लागि भइरहेका कूटनीतिक प्रयासलाई समर्थन र प्रोत्साहन गरिरहने उनले बताए। यसले अन्ततः अन्तर्राष्ट्रिय कानून र संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्रअनुरूप न्यायसङ्गत र दिगो शान्तितर्फ लैजाने आशा पनि उनले व्यक्त गरे।
सिंगापुरले आगामी वर्ष आसियानको अध्यक्षता ग्रहण गर्न लागेकाले ऊर्जा सुरक्षा बढाउन क्षेत्रीय सहयोगीहरूसँग व्यावहारिक रूपमा काम गर्नु महत्त्वपूर्ण रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।
आईएसईएएस-युसोफ इसाक इन्स्टिच्युटका प्रिन्सिपल फेलो इयान स्टोरीका अनुसार, रूसप्रति सिंगापुरको दृष्टिकोण सैद्धान्तिक र व्यावहारिक दुवै हो। उनका अनुसार, सिंगापुरले रूसको आक्रमणलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको उल्लङ्घनको संज्ञा दिएको कुरामा कुनै परिवर्तन आएको छैन।
‘तर सिंगापुरले रूसको आर्थिक सम्भावनालाई पनि महत्त्व दिने र आसियान अध्यक्षको रूपमा सबै संवाद साझेदारसँग रचनात्मक रूपमा संलग्न हुनुपर्ने छ,’ साउथ चाइना मर्निंङ पोस्टसँग कुरा गर्दै उनले भने ।
आरएसआईएसका सिनियर फेलो लरेन्स एन्डरसनका अनुसार, यो द्विपक्षीय भेटघाटको प्रतीकात्मक र रणनीतिक दुवै महत्त्व छ। युक्रेन युद्धलाई लिएर मतभेद भए पनि दुवै नेताले आमनेसामने भेट्नु महत्त्वपूर्ण ठानेको उनको भनाइ छ।
उनले भने, ‘रूस संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्को स्थायी सदस्य र प्रमुख आसियान संवाद साझेदार हो।’ एन्डरसनका अनुसार, व्यावहारिकताले वरिष्ठ अधिकारी र मन्त्री तहमा मात्र नभई उच्चतम तहमा पनि सम्पर्क कायम राख्नुपर्ने देखाउँछ।
रब्दान सेक्युरिटी एन्ड डिफेन्स इन्स्टिच्युटका अनुसन्धानकर्ता अब्दुल रहमान याकुबका अनुसार, आसियान अध्यक्षका रूपमा सिंगापुरले म्यानमारको सैन्य जुन्तासँग रहेको रूसको रक्षा साझेदारी र प्रभावले त्यहाँको जारी द्वन्द्वलाई असर गर्न सक्ने कुरामा ध्यान दिनुपर्नेछ।
‘म्यानमारको सेनासँग रूसको व्यापक रक्षा साझेदारी भएकाले मस्कोसँग तनाव कम गर्न र द्वन्द्वको शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न सक्ने केही हदसम्मको प्रभाव रूससँग रहेको हो,’ उनको भनाइ छ।
त्यसैले द्वन्द्व थप नबढोस् र क्षेत्रीय स्थिरता कायम होस् भन्नका लागि आसियानले आफ्नो व्यापक कूटनीतिक प्रयासको हिस्साका रूपमा रूसलाई संलग्न गराउनु फाइदाजनक हुनसक्ने उनले औंल्याए ।
सिंगापुरले म्यानमार, भियतनाम, लाओस, मलेसिया र इन्डोनेसियाजस्ता अन्य आसियान सदस्य राष्ट्रहरूको रूससँगको कूटनीतिक र सैन्य सम्बन्धलाई पनि ध्यानमा राख्नुपर्ने देखिन्छ।
यो भेटको अर्को पाटो पनि सार्वजनिक भएको छ। राष्ट्रपतिका सहयोगी युरी उशाकोभले रूसली सञ्चारमाध्यमलाई बताएअनुसार, वोङले विशेष रूपमा पुटिनलाई शिखर सम्मेलनमा रूसले ‘विशेष सैन्य अपरेसन’ भनेर चिनाएको युद्धका बारेमा कुरा गर्न आग्रह गरेका थिए। उशाकोभका अनुसार, पुटिनले सिंगापुरका नेतालाई रूसले यो युद्ध सुरु गर्नुका कारणहरू स्पष्ट पारेका थिए।
000
यस भेटवार्तापछि केही विश्लेषणात्मक टिप्पणीहरूले सिंगापुरको कूटनीतिक दृष्टिकोणमाथि प्रश्न पनि उठाएका छन्। ‘द सिलिकन रिभ्यु’ ले सिंगापुर युक्रेन मामलामा रूसमाथि प्रतिबन्ध लगाउने एक मात्र आसियान सदस्य भएको अवस्थामा प्रधानमन्त्रीले पुटिनसँग टेबलमा बस्नुले बाँकी विश्वलाई के सन्देश दिन्छ भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
रिभ्यूका अनुसार, दक्षिण-पूर्वी एसियामा सिंगापुर एक मात्र यस्तो देश हो जसले रूसलाई आर्थिक रूपमा दण्डित गरेको र आक्रमणलाई सार्वभौमसत्ता उल्लङ्घन भनी खुलेर निन्दा गरेको छ।
तैपनि प्रधानमन्त्रीले तिनै नेतासँग थप गहिरो सहकार्यको आह्वान गरी पाँच वर्षको कार्ययोजनामा सहमत भएको ‘रिभ्यू’ ले औंल्याएको छ। ‘रिभ्यू’ ले यसलाई एक जोखिमपूर्ण कूटनीतिक सन्तुलनको प्रयासका रूपमा वर्णन गरेको छ।
सन् २०३० सम्म चलिरहने कार्ययोजनाको अवधिभर सिंगापुरले आफ्नो प्रतिबन्ध र साझेदारी एकअर्कासँग मिल्दोजुल्दो छन् भनेर कति लम्बिन्जेल बहाना बनाइरहन सक्ने विषयमा ‘रिभ्यू’ ले प्रश्न उठाएको छ।