प्रकाशित मिति : २१ जेष्ठ २०८३, बिहिबार
photo: Jacinto Diego / Unsplash
अमेरिकी श्रम बजारमा हालै देखिएको एउटा सकारात्मक संकेतले नीति निर्माताहरू र अर्थशास्त्रीहरूको ध्यान आकर्षित गरेको छ। अमेरिकी आप्रवासन अनुसन्धान संस्था सेन्टर फर इमिग्रेसन स्टडिजका अनुसन्धानकर्ता जेसन रिचवाइनका अनुसार, कलेज शिक्षा नभएका २५ देखि ५४ वर्ष उमेर समूहका अमेरिकी मूलका पुरुषहरूमध्ये श्रमशक्तिबाहिर रहने-अर्थात् न काम गर्ने न त काम खोज्ने-व्यक्तिको संख्या पछिल्ला महिनाहरूमा केही घटेको छ।
रिचवाइनले यो सुधार कडा आप्रवासन कार्यान्वयनका कारण रोजगारदाताहरूको व्यवहारमा आएको परिवर्तनसँग सम्बन्धित हुन सक्ने बताएका छन्। उनका अनुसार विदेशी श्रमिकमाथिको निर्भरता कम हुँदा रोजगारदाताहरूले स्थानीय तथा कम सीप भएका अमेरिकी कामदारहरूलाई रोजगारीमा ल्याउने प्रयास बढाउन थालेका हुन सक्छन्। तर उनले यस्तो निष्कर्ष निकाल्न अझै हतार गर्न नहुने चेतावनी पनि दिएका छन्। श्रम बजार रातारात परिवर्तन हुँदैन, र छोटो अवधिको तथ्यांकलाई सावधानीपूर्वक मूल्याङ्कन गर्न आवश्यक हुन्छ।
यद्यपि हालको सुधार वास्तविक भए पनि, कम सीप भएका पुरुषहरूको श्रम सहभागिताको दीर्घकालीन अवस्था अझै चिन्ताजनक छ। सन् १९६० मा २५ देखि ५४ वर्ष उमेरका अमेरिकी मूलका पुरुषमध्ये केवल ४ प्रतिशत श्रमशक्तिबाहिर थिए। सन् २०२६ सम्म आइपुग्दा यो संख्या ११.१ प्रतिशत पुगेको छ। स्नातक डिग्री नभएका पुरुषहरूको अवस्था झन् गम्भीर छ। उनीहरूको श्रम सहभागिताबाहिर रहने दर १९६० मा ४.२ प्रतिशत रहेकोमा २०२६ मा १४.६ प्रतिशत पुगेको छ।
यसले देखाउँछ कि लाखौं अमेरिकी पुरुषहरू आफ्नो जीवनको सबैभन्दा उत्पादक उमेरमा पनि श्रम बजारबाट टाढा रहिरहेका छन्। यो केवल रोजगार तथ्यांकको अस्थायी उतारचढावको विषय होइन, बरु दीर्घकालीन सामाजिक र आर्थिक चुनौती हो।
विशेषज्ञहरूका अनुसार काम केवल आम्दानीको स्रोत मात्र होइन। विशेषगरी पुरुषहरूका लागि रोजगारी वैवाहिक जीवन, परिवार निर्माण, सामाजिक प्रतिष्ठा, दैनिक अनुशासन, आत्मसम्मान र समुदायसँगको सम्बन्धसँग पनि जोडिएको हुन्छ। श्रमशक्तिबाहिर रहेका धेरै पुरुषहरू जिम्मेवार सामाजिक जीवनतर्फ डोर्याउने संस्थागत संरचनाबाट समेत टाढा हुन पुग्छन्। यसले परिवार विघटन, लागूऔषध दुरुपयोग, निर्भरता र सामाजिक अलगावजस्ता समस्या बढाउन सक्छ।
श्रम सहभागिता घट्नुमा आप्रवासन मात्र जिम्मेवार छैन। कम शिक्षित श्रमिकको मागमा कमी, न्यून ज्याला, सामाजिक सहायता कार्यक्रममाथिको निर्भरता, आपराधिक अभिलेख, लत तथा कामप्रतिको सामाजिक दृष्टिकोणमा आएको परिवर्तन जस्ता विभिन्न कारणहरू पनि यससँग जोडिएका छन्। तर आलोचकहरूका अनुसार व्यापक आप्रवासनले यी समस्याहरूलाई बेवास्ता गर्न सजिलो बनाएको छ।
जब रोजगारदाताहरूले श्रमिक अभावको गुनासो गर्छन्, त्यसको सहज समाधानका रूपमा विदेशबाट थप श्रमिक ल्याउने नीति अपनाइन्छ। यसले रोजगारदातामाथि ज्याला बढाउने, कार्य वातावरण सुधार गर्ने, तालिममा लगानी गर्ने वा स्थानीय कामदारहरूलाई आकर्षित गर्ने दबाब कम गरिदिन्छ। परिणामस्वरूप, श्रम बजारले श्रमशक्तिबाहिर रहेका अमेरिकी पुरुषहरूलाई समेट्ने प्रयासभन्दा उनीहरूलाई बेवास्ता गर्ने बाटो रोज्ने गरेको आलोचना गरिन्छ।
अर्को महत्वपूर्ण पक्ष आन्तरिक बसाइँसराइसँग सम्बन्धित छ। आप्रवासीहरू सामान्यतः श्रमिकको उच्च माग भएका क्षेत्रमा जाने गर्छन्। यसले आर्थिक रूपमा कमजोर क्षेत्रका अमेरिकी नागरिकलाई नयाँ अवसरका लागि अन्यत्र सर्न प्रेरित गर्ने प्रक्रिया कमजोर बनाउँछ। केही अध्ययनहरूले आप्रवासनले अमेरिकी नागरिकहरूको आन्तरिक बसाइँसराइलाई प्रतिस्थापन गरेको र स्थानीय रोजगारी अवसरहरूमा उनीहरूको पहुँच घटाएको देखाएका छन्।
यस सन्दर्भमा कम शिक्षित अमेरिकी पुरुषहरूको श्रम सहभागितामा आएको पछिल्लो सुधारलाई सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ। यदि कडा आप्रवासन नीतिले रोजगारदाताहरूलाई स्थानीय श्रमिक खोज्न बाध्य बनाउँछ भने, श्रम बजारबाट टाढिएका केही पुरुषहरू पुनः काममा फर्किन सक्ने सम्भावना छ। तर विज्ञहरूका अनुसार यो केवल सुरुआत मात्र हुनेछ।
वास्तविकता के हो भने अमेरिकी श्रम बजारमा कम सीप भएका पुरुषहरूको सहभागिता अझै पनि विगतका दशकहरूको तुलनामा निकै कमजोर छ। हाल देखिएको सानो सुधारले दशकौँदेखि जारी रहेको गिरावटलाई मेट्न सक्दैन। श्रम अभावले समाजलाई लामो समयदेखि बेवास्ता गरिएका मानिसहरूप्रति ध्यान दिन बाध्य बनाउन सक्छ, तर पुरुष श्रम संकटको समाधानका लागि अझै धेरै प्रयास आवश्यक रहेको विज्ञहरूको निष्कर्ष छ।