प्रकाशित मिति : २५ जेष्ठ २०८३, सोमबार
ट्रम्प प्रशासनले अध्यागमन सम्बन्धी ठगीको आरोप लागेका १७ जना अमेरिकी नागरिकको नागरिकता खारेज गर्ने तयारी गरेको छ। यो कदमसँगै प्रशासनले आफ्नो अभूतपूर्व ‘गैर-नागरिकीकरण’ अभियानलाई थप तीव्र बनाएको छ।
जस्टिस डिपार्टमेन्ट अधिकारीहरूका अनुसार, यो अमेरिकी इतिहासमै सरकारले आफ्नो नागरिकता खारेज गर्ने अधिकार प्रयोग गरेको सबैभन्दा ठूलो सामूहिक प्रयास हो। गत वर्ष राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले “ऐतिहासिक देश निकाला अभियान” सुरु गर्ने वाचासहित ह्वाइट हाउसमा पुनरागमन गरेपछि यो अधिकारको प्रयोग व्यापक रूपमा हुन थालेको हो।
यसअघि यसको प्रयोग विरलै हुने गर्दथ्यो। ऐतिहासिक तथ्याङ्क अनुसार सन् १९९० देखि २०१७ को बीचमा जस्टिस डिपार्टमेन्टले अमेरिकी नागरिकता खारेज गर्नका लागि प्रतिवर्ष औसतमा ११ वटा मात्र कानुनी उजुरी दर्ता गर्ने गरेको थियो।
विदेशी भूमिमा जन्मिएर पछि अमेरिकी नागरिकता लिएका व्यक्तिहरूले नागरिकता लिने क्रममा आपराधिक पृष्ठभूमि वा अन्य विवरण लुकाएर ठगी गरेको पाइएमा, सरकारले उनीहरूको नागरिकता खारेज गर्न पाउने कानुनी प्रावधान लामो समयदेखि रहिआएको छ।
तर, यो प्रक्रिया ऐतिहासिक रूपमा निकै लामो, जटिल र कमै मात्र प्रयोग हुने गर्थ्यो। यसका लागि अधिकारीहरूले संघीय अदालतमा देवानी वा फौजदारी मुद्दा दायर गरी प्राकृतिकृत नागरिकहरूको नागरिकता खोस्न न्यायाधीशहरूलाई मनाउनु पर्ने हुन्छ।
ट्रम्प प्रशासनले अवैध तथा वैध अध्यागमन विरुद्धको आफ्नो वृहत अभियानको हिस्सा स्वरूप नागरिकता खारेजीको प्रयासलाई व्यापक रूपमा बढाउन खोजेको छ। सन् २०२५ मा जस्टिस डिपार्टमेन्टले नागरिकता खारेजीका लागि प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने प्राकृतिकृत नागरिकहरूको दायरालाई थप फराकिलो बनाएको थियो।
गत महिना मात्र अधिकारीहरूले एक दर्जन नागरिकता खारेजीका मुद्दाहरू घोषणा गरेका थिए, जुन त्यस समयमा वर्षौँपछिकै सबैभन्दा ठूलो प्रयास थियो।
पछिल्लो अभियानको निशानामा परेका १७ जना नागरिकमध्ये केही बालबालिका विरुद्धका यौन अपराधसहित गम्भीर तथा हिंसात्मक अपराधमा दोषी ठहर भइसकेका व्यक्तिहरू छन्। अन्य भने ठगी कार्यमा दोषी पाइएका वा अध्यागमन ठगीको आरोप लागेका व्यक्तिहरू हुन्।
देशभरका संघीय अदालतहरूमा हालै दायर गरिएका उजुरीहरूमा जस्टिस डिपार्टमेन्टका अधिकारीहरूले ती व्यक्तिहरूले अमेरिकी नागरिकताका लागि आवेदन दिँदा आफ्ना आपराधिक गतिविधिहरू लुकाएको तर्क गरेका छन्। साथै, उनीहरूमा प्राकृतिकरणका लागि आवश्यक पर्ने “उत्कृष्ट नैतिक चरित्र”को अभाव रहेकाले उनीहरू नागरिकता पाउन अयोग्य रहेको दाबी गरिएको छ।
पछिल्लो चरणमा नागरिकता खारेजीको निशानामा परेकाहरूमा आफ्नै छोरीलाई यौन दुर्व्यवहार गरेको आरोप लागेका एक हाइटियन आप्रवासी, १५ वर्ष मुनिका बालकलाई यौन दुर्व्यवहार गरेको अभियोगमा दोषी ठहरिएका पूर्व युगोस्लाभियाका एक पुरुष, र नाबालकहरूको यौनजन्य अश्लील चित्र वा भिडियोहरू संकलन गरेको अभियोगमा दोषी ठहरिएका मेक्सिकन आप्रवासी रहेका छन्।
यसैगरी, बाल यौन दुर्व्यवहारको आरोप लागेका कोलम्बियामा जन्मिएका एक पूर्व क्याथोलिक पादरी र बाल यौन अपराधमा सजाय भोगेका फिलिपिन्समा जन्मिएका एक पुरुष पनि यस सूचीमा छन्।
यस समूहमा नक्कली एच-१बी भिसा आवेदन दर्ता गरेको आरोप लागेका एक भारतीय आप्रवासी, सम्पत्ति शुद्धीकरणको आरोप लागेकी कोलम्बियन ड्रग तस्करकी छोरी, वित्तीय ठगीमा दोषी ठहरिएका जमैकामा जन्मिएका एक पुरुष र एउटा आदिवासी क्यासिनोमा ठगी गरेको आरोप लागेकी क्युबामा जन्मिएकी महिला समेत छन्। अन्य केही प्राकृतिकृत नागरिकहरूलाई भने नक्कली पहिचान प्रयोग गरेको आरोप लगाइएको छ।
अटोर्नी जनरल टोड ब्लान्चले नागरिकता प्राप्ति प्रक्रियाको दुरुपयोग गर्नेहरू प्रति जस्टिस डिपार्टमेन्टले शून्य सहनशीलताको नीति अपनाउने बताएका छन्। ब्लान्चले भने, आपराधिक पृष्ठभूमि भएका विदेशीहरूले आफ्ना पुराना अपराधहरू लुकाइरहेका छन्, जसमा ड्रग तस्कर, यौन सन्तति शिकारी र ठगहरू सामेल छन्।
त्यस्तै, होमल्यान्ड सेक्युरिटी सेक्रेटरी मार्कवेन मुलिनले ट्रम्प प्रशासनले विदेशीहरूलाई डिनेचुरलाइज्ड गर्न र देश निकाला गर्नका लागि हरेक कानुनी बाटोको प्रयोग जारी राख्ने बताएका छन्। मुलिनले थपे, अमेरिकी नागरिकता एक विशेषाधिकार हो र यसलाई इमानदारिताका साथ कमाउनु पर्छ। यदि तपाईं यहाँ आउनुहुन्छ, हाम्रा कानुनहरू तोड्नुहुन्छ र आफ्नो अध्यागमन प्रक्रियामा झुटो बोल्नुहुन्छ भने, तपाईंले त्यो विशेषाधिकार गुमाउनुहुनेछ।
नागरिकता खारेजीको यो प्रक्रियाले लक्षित नागरिकहरूलाई आफ्नो नागरिकता जोगाउन सरकारको निर्णय विरुद्ध कानुनी चुनौती दिने अधिकार भने प्रदान गर्दछ। यदि कुनै अमेरिकी नागरिकको नागरिकता खारेज भएमा, उनीहरू आफ्नो पुरानो अध्यागमन स्थितिमा फर्किनेछन्। यसो हुँदा उनीहरूले अमेरिकी नागरिकताका सम्पूर्ण कानुनी सुविधाहरू गुमाउनेछन्, जसमा देश निकाला विरुद्ध पाउने सुरक्षा समेत समावेश छ।