प्रकाशित मिति : ६ फाल्गुन २०८२, बुधबार
मार्क जुकरबर्ग । तस्वीर : उनको फेसबुकबाट
प्रमुख सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरूले बालबालिका तथा किशोरहरूलाई लत लाग्ने गरी सेवा डिजाइन गरेको आरोपसम्बन्धी ऐतिहासिक मुद्दामा फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ह्वाट्सएपको मातृ कम्पनी मेटाका सीईओ मार्क जुकरबर्गले अदालतमा बयान दिने तयारीमा छन् ।
गत सोमबारदेखि अमेरिकाको लस एन्जलस काउन्टी सुपीरियर कोर्टमा सुरु भएको मुद्दा मेटा र युट्युबविरुद्ध केन्द्रित छ। युट्युबको स्वामित्व गुगलसँग रहेको छ। वादी पक्षले ती कम्पनीहरूले युवाहरूलाई अत्यधिक प्रयोग गर्न प्रेरित गर्ने फिचरहरू जानाजानी निर्माण गरेको र त्यसले दीर्घकालीन मानसिक स्वास्थ्यमा असर पारेको दाबी गरेका छन्।
यो मुद्दा हाल २० वर्ष पुगेकी एक युवती र उनकी आमाले दायर गरेका हुन्। उनीहरूले बाल्यकालमै सामाजिक सञ्जालको लत लाग्ने डिजाइन फिचरको प्रभावमा परेको आरोप लगाएका छन्। वकिलहरूका अनुसार ती युवती करिब ६ वर्षकै उमेरदेखि सामाजिक सञ्जाल प्रयोगमा निर्भर बनेकी थिइन्। अटो–स्क्रोलजस्ता सुविधाले प्लेटफर्ममा निर्भरता बढाएको र त्यसले चिन्ता, डिप्रेसन तथा शरीरप्रतिको आत्मधारणामा समस्या ल्याएको उनको दाबी छ।
वादी पक्षका वकिल मार्क लानियरले प्रारम्भिक बहसका क्रममा यो मुद्दा “बालबालिकाको दिमागलाई लत लगाउने” विषयसँग सम्बन्धित रहेको बताएका छन्। देशभर दायर भएका १ हजार ५ सयभन्दा बढी समान मुद्दामध्ये जूरीसमक्ष पुगेको यो पहिलो मुद्दा भएकाले यसको निर्णयले प्रविधि कम्पनीहरूको जिम्मेवारी निर्धारणमा महत्वपूर्ण नजिर स्थापित गर्ने अनुमान गरिएको छ।
जुकरबर्ग यसअघि युवासुरक्षा र अनलाइन जोखिमसम्बन्धी विषयमा अमेरिकी कंग्रेससमक्ष पटक–पटक उपस्थित भइसकेका छन्। तर, यस्ता आरोपबारे जूरीसमक्ष बयान दिन लागेको यो पहिलो पटक हो।
यस सुनुवाइमा अनलाइन ट्रेन्डसँग सम्बन्धित आत्महत्या वा दुर्घटनाबाट बालबालिकाले ज्यान गुमाएका परिवारका अभिभावकहरू पनि सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ। उनीहरूले यसअघि सन् २०२४ मा भएको संसदीय सुनुवाइमा जुकरबर्गले सार्वजनिक रूपमा माफी मागेको दृश्य अवलोकन गरेका थिए।
कम्पनीहरूले भने आरोप अस्वीकार गर्दै मानसिक स्वास्थ्य विभिन्न कारणले प्रभावित हुने बताएका छन्। उनीहरूले अभिभावकीय नियन्त्रण, किशोर प्रयोगकर्ताका लागि विशेष खाता लगायतका सुरक्षात्मक उपाय लागू गरिएको दाबी गरेका छन्। मुद्दाको सुरुवातमा एबीसी न्यूजलाई दिएको प्रतिक्रियामा मेटाले युवाहरूलाई सुरक्षित राख्ने आफ्नो प्रतिबद्धता कायम रहेको जनाएको छ।
जुकरबर्गको बयानअघि इन्स्टाग्राम प्रमुख एडम मोसेरीले अदालतमा बयान दिएका थिए। उनले इन्स्टाग्राम प्रयोगलाई पूर्ण रूपमा “लत” भन्न नमिल्ने बताए पनि समस्याजन्य प्रयोग हुन सक्ने स्वीकार गरेका थिए। साथै, उनले सुरक्षा र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताबीच सन्तुलन आवश्यक हुने बताएका थिए।
लस एन्जलसमा चलिरहेको यो मुद्दा सामाजिक सञ्जाल कम्पनीविरुद्ध दायर भइरहेका व्यापक कानुनी कारबाहीको हिस्सा हो। मेटाले अमेरिकाको न्यू मेक्सिकोमा बालसुरक्षासम्बन्धी छुट्टै मुद्दा पनि सामना गरिरहेको छ। यसैबीच, सुरुमा मुद्दामा समावेश गरिएका स्न्यापच्याट र टिकटकले भने गत महिना वादी पक्षसँग सहमति गरेका थिए।