प्रकाशित मिति : २५ चैत्र २०८२, बुधबार
फोटो : एपी/रासस
अमेरिका र इरानबीच भएको युद्धविराम सम्झौताप्रति इरानका कट्टरपन्थी समूहहरूले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भएको उक्त सहमतिअनुसार रणनीतिक महत्त्वको हर्मुज जलमार्ग पुनः खुला गरिने र त्यसपछि दुवै पक्षबीच वार्ता अघि बढाइने बताइएको छ।
यसअघि इरानले सार्वजनिक रूपमै उक्त जलमार्ग बन्द राख्ने अडान राख्दै आएको थियो। इरानका मुख्य सडकहरूमा “हर्मुज जलमार्ग बन्द रहनेछ” भन्ने नारासहितका ब्यानरहरू समेत राखिएका थिए। तर, बदलिँदो परिस्थितिमा इरान आफ्नो पूर्वनिर्णयबाट पछि हटेको देखिएको छ।
युद्धविरामको घोषणासँगै चिढिएका कट्टरपन्थी समूहहरूले सडकमा अमेरिकी र इजरायली झण्डा जलाएर विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्डसँग आबद्ध ‘बसिज मिलिसिया’ का सदस्यहरूले विदेश मन्त्रालय अगाडि प्रदर्शन गरेको जनाइएको छ। कट्टरपन्थी विचारधारा बोक्ने पत्रिका ‘कयहान’ ले यो युद्धविरामलाई “शत्रुलाई दिएको उपहार” को संज्ञा दिएको छ।
यद्यपि, इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर यो निर्णय लिइएको स्पष्ट पारेको छ। परिषद्का अनुसार आगामी दुई सातासम्म जल यातायातको सुरक्षा सुनिश्चित गरिनेछ र सोही अवधिमा अमेरिका र इरानबीच कूटनीतिक संवाद हुनेछ।
द्वन्द्वको पृष्ठभूमि र दबाब ४० दिनसम्म चलेको भीषण युद्धमा इरानले ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति बेहोरेको छ। मानवअधिकारवादीहरूका अनुसार यस द्वन्द्वमा ३ हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान गइसकेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले थप कडा आक्रमणको चेतावनी दिएपछि इरानमाथि कूटनीतिक र सैन्य दबाब बढेको थियो।
यस प्रक्रियामा चीनले इरानलाई युद्धविरामका लागि सहमत गराउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताइएको छ। यता पाकिस्तानले पनि वार्ताका लागि इस्लामाबादमा आवश्यक तयारी सुरु गरिसकेको छ।
यसअघि प्रत्यक्ष वार्तालाई नकार्दै आएको इरानले अहिले अमेरिकासँग सीधै संवाद गर्ने निर्णय गर्नुलाई ठूलो राजनीतिक परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ। युद्धविरामले तत्कालका लागि तनाव कम गरे पनि दीर्घकालीन शान्तिको आधार भने अझै निश्चित भइसकेको छैन। यदि प्रस्तावित वार्ता असफल भएमा पुनः द्वन्द्व चर्किन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।